تاريخچه نخستين شماره اين مجلّه در زمستان 1347 به همّت استاد مرحوم دكتر محمود راميار و به مناسبت «صدمين سال درگذشت حكيم سبزواري» تحت عنوان نشریه دانشكده علوم معقول و منقول مشهد منتشر شد. تأسيس اين مجلّه پس از آن بود كه راميار از اداره قوانين مجلس شوراي ملّيِ آن زمان به وزارت نوبنياد «علوم و آموزش عالي» منتقل شد و از سوي آن وزارت با حكم «معاون رئيس دانشگاه مشهد در امور اداري و مالي» به دانشگاه مشهد آمد و اندكي بعد با حفظ سمت، سرپرستي دانشكدة علوم معقول و منقول را نيز به عهده گرفت. او طي سه ـ چهار سالي كه سرپرستي دانشكده را به عهده داشت، خدمات ارزشمندي به دانشكده كرد كه يكي از آن خدمات تأسيس همين مجلّه است. البته نقش ديگر استادان دانشكده را هم در ترغيب او به اين كار نمي‌توان ناديده گرفت. كما اين كه استاد محمد واعظ‌زاده در فراهم آوردن مقاله‌هاي اولين شماره و نيز شماره‌هاي بعد زحماتي بسيار متحمّل شده‌اند. مجلّه از همـان آ‎غاز فعّاليّت از سوي فرهيختگان و دانش دوستـان با حُسن استقبال رو به رو شد. به طوري كه استاد مرحوم احمد آرام پس از مطالعة نخستين شماره، ضمن نامه‌اي به راميار نوشت: «… اما نشريه، الحق نسبت به ساير آثار چاپيِ دانشگاه مشهد مزاياي فراوان دارد و اين البته به همّت جناب عالي بوده است» (آرام، ص 225). كما اينكه استادان سيد عبدالكريم اميري فيروزكوهي، سيد محمد علي روضاتي، رضا استادي تهراني وديگران در سالهاي بعد همواره مجلّه را از نقد و نظرهاي خود بهره‌مند مي‌ساخته‌اند. باري، دومين شماره پس از فترتي سه ساله در بهار 1351 خورشيدي تحت عنوان نشرية دانشكدة الهيات و معارف اسلامي منتشر شد. از آن پس تا بهار 1358 به صورت فصلنامه بطور منظم تا شماره بيست و هشتم انتشار يافت. سر دبير مجلّه از آغاز تا سال 1353 استاد محمد واعظ‌زاده بود. پس از آن اين مسئوليت را بر عهده استاد مرحوم غلامرضا نافلي نهادند. از مهرماه 1352 كه راميار براي تكميل مطالعات و تحصيلات به دانشگاه ادينبرو رفت و جاي خود را به دكتر علي اكبر شهابي داد، مجلّه از حيث آرايش داخلي و تنظيم مقالات با تغييري مواجه شد. بطوري كه مقاله‌ها و پژوهشهاي هر حوزه را در كنار هم و در بخش جداگانه چاپ كردند. در اين مرحله، بطور مشخّص صفحاتي از مجلّه به «شيعه شناسي» اختصاص يافت و شهابي علاوه بر ترغيب ديگران، شخصاً به نگارش و نشر مقاله‌هايي در اين زمينه همّت گماشت. در سال 1358 پس از پيروزي انقلاب اسلامي و تغييرنظام سياسي كشور، ادامة كار مجلّه در محاق تعطيل درآمد و اين تعطيلي تا سال 1373، يعني به مدّت پانزده سال، ادامه يافت. در سال 1372 استاد فرزانه مرحوم دكتر سيدمهدي‌ صانعي كه در آن سالها بر دانشكده رياست داشت، براي از سرگيري فعّاليّت مجلّه به تلاشهايي دست زد. اين تلاشها در سال 1373 به بار نشست و پس از پانزده سال تعطيلي بيست و نهمين شماره مجلّه به مديريت استاد غلامرضا نافلي انتشار يافت. پيش از انتشار شماره سي‌ام، نافلي به عارضه قلبي گرفتار آمد و چند ماه بعد بر اثر همين عارضه به جوار رحمت حق شتافت. سپس مرحوم دكتر محمود يزدي مطلق مشهور به «فاضل» مديريت مجلّه را عهده‌دار گشت. درسال 1376 «كميسيون بررسي نشريات علمي كشور» (وابسته به وزارت علوم) به موجب رأي جلسة مورّخ 7/3/1376، مجلّه را حايز دريافت درجه علمي ـ پژوهشي شناخت. در سال 1380، همزمان با نايل آمدن استاد دكتر محمود فاضل به افتخار بازنشستگي، دانشگاه دكتر سيدكاظم طباطبايي را به صفت مدير مسئولي به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي معرّفي كرد. ولي وقتي پرسشنامه‌هاي مربوط تكميل و همراه با مدارك لازم به اداره كل مطبوعات داخلي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي فرستاده شد، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي اعلام كرد كه مجلّه شما دراين وزارت پرونده ندارد. از همين رو با ما به مثابه يك مجلّه نوبنياد رفتار كردند. حتّي نشريه دانشكده الهيات را نام تلقّي نكرده و از ما خواستند چند نام به آنها پيشنهاد دهيم. از همين رو دانشكده ، چند نام به «اداره كل مطبوعات داخلي» پيشنهاد داد. آن اداره نيز پس از طي مراحل قانوني كه بيش از يك سال به درازا كشيد، سرانجام براي مجلّه دانشكده با نام مطالعات اسلامي مجوّز انتشار صادر كردند . باری، در پی تلاشهای چند سال اخیر برای تخصصی کردن مجله های علمی، در سال 1387 مدیر کل محترم امور پژوهشی وزارت متبوع طی نامه شمارة 4442/3 مورخ 6/6/87 به این مجله اجازه داده است در چهار حوزه تخصصی فعالیت و برای هر حوزه تخصّصی دو شماره در سال مجله منتشر کند. متعاقب این اجازه، از مورخ 1/7/1387 چهار عنوان تخصّصی ذیل انتشار می یابد: 1-فقه و اصول 2-علوم قرآن و حدیث 3-فلسفه و کلام 4- تاریخ و فرهنگ

اين نشريه فقط مقاله‌هايی را منتشر خواهد كرد كه حاوی يافته‌های نو و اصيل در موضوع فلسفه و کلام اسلامی مجله باشد

دكتر احمد احمدي استاد گروه فلسفه دانشگاه تهران دكتر سيد مرتضي حسيني شاهرودي دانشیار گروه فلسفه و حكمت اسلامي دانشگاه فردوسي مشهد دكتر علي حقي استاديار گروه فلسفه و حكمت اسلامي دانشگاه فردوسي مشهد دكتر مهدي دهباشي استاد گروه فلسفه دانشگاه اصفهان دكتر محمد ذبيحي دانشيار گروه فلسفه دانشگاه تربيت مدرس قم دكتر بختيار شعباني وركي استاد گروه علوم تربيتي دانشگاه فردوسي مشهد دكتر فياض قرايي استاديار گروه اديان و عرفان دانشگاه فردوسي مشهد دكتر فرامرز قراملكي استاد گروه فلسفه و حكمت اسلامي دانشگاه تهران دكتر قاسم كاكايي استاد گروه الهيات دانشگاه شيراز

دانشگاه فردوسی مشهد