بررسی عملکرد مصرف انرژی در استان‎های ایران: تحلیل تجزیه شاخص

اقتصاد و توسعه منطقه ای

مقاله 3، دوره 25، شماره 15، 1397، صفحه 57-86   

نوع مقاله: مقالات پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/erd.v25i16.68848

نویسندگان

زین العابدین صادقی^* ؛ سید عبدالمجید جلایی؛ مهلا نیک روش

شهید باهنر کرمان

چکیده

در این مطالعه تلاش شده است تا تغییرات مصرف انرژی با استفاده از رویکرد تحلیل تجزیه شاخص و روش میانگین شاخص دیوژیا در سال 1390 برای استان‎های ایران بررسی شود[1]. تجزیه مکانی با استفاده از مدل چند منطقه‌ای  برای مصرف انرژی انجام شده است. نتایج نشان می‎دهد در رتبه‎بندی اثر شدت سیستان و بلوچستان با رتبه 1 کمترین توان صرفه‌جویی و تهران با رتبه 31 بیشترین توان صرفه‌جویی را دارند. میانگین کشوری اثر شدت358.46 میلیون تن معادل زغال‌سنگ می‎باشد. استان‎هایی که در زیر مقدار میانگین کشوری اثر شدت قرار گرفته‌اند توان صرفه‌جویی بالاتری دارند و مصرف انرژی کمتری دارند. در رتبه‌بندی اثر ساختار استان کرمان در رتبه 1 و استان خوزستان در رتبه 31 قرار دارد، که به ترتیب دارای کمترین و بیشترین ساختار صنعتی انرژی بری هستند. میانگین کشوری اثر ساختار   77.38- میلیون تن معادل زغال‌سنگ می‎باشد که نشان دهنده عملکرد بهینه تعداد کمی از ساختار صنعت استان‎هاست. در رتبه‌بندی اثر فعالیت استان تهران با رتبه 1 و استان خراسان جنوبی با رتبه 31 در ابتدا و انتهای لیست رتبه‌بندی اثر فعالیت قرار گرفته‌اند. میانگین کشوری اثر فعالیت  281.07- میلیون تن معادل زغال‌سنگ است که 11 استان در بالای این مقدار جای گرفته‌اند. در اثر شدت ترتیب مناطق[2] به‌صورت منطقه پنج، منطقه دو، منطقه سه، منطقه چهار و منطقه یک می‎باشد. در اثر ساختار ترتیب مناطق به‌صورت منطقه دو، منطقه پنج، منطقه یک، منطقه چهار و منطقه سه کشور می‎باشد و درنهایت اثر فعالیت به‌صورت منطقه چهار، منطقه یک، منطقه سه، منطقه پنج و منطقه دو ایران رتبه‌بندی شده است.
 
[1] -ز فراورده‎های نفت سفید، نفت کوره، نفت گاز، بنزین، گاز طبیعی و برق با هم واحد کردن آنها به عنوان یک سبد انرژی استفاده شده است
[2] -در منطقه بندی استان‎های کشور به همجواری، محل جغرافیایی و اشتراکات توجه‎شده است. این منطقه بندی به شرح زیر است ( وزارت کشور،1393)
منطقه1: تهران، قزوین، مازندران، سمنان، گلستان، البرز، قم
منطقه2: آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی،اردبیل، زنجان،گیلان، کردستان
منطقه3: کرمانشاه، ایلام، لرستان، همدان، مرکزی، خوزستان
منطقه4: اصفهان، فارس، بوشهر، چهارمحال بختیاری، کهگیلویه و بویراحمد، هرمزگان
منطقه5: خراسان رضوی، خراسان جنوبی، خراسان شمالی، کرمان، یزد، سیستان و بلوچستان

کلیدواژه‌ها

IDA؛ LMDI؛ مصرف انرژی؛ شدت انرژی؛ شاخص عملکرد انرژی

مراجع