بررسی اثر تحصیلات بر هزینه های مراقبت های سلامتی خانوارهای ایرانی

اقتصاد و توسعه منطقه ای

مقاله 3، دوره 26، شماره 18، بهمن 1398، صفحه 41-74   

نوع مقاله: مقالات پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/erd.v26i18.85044

نویسندگان

محسن مهرآرا¹؛ مریم فرشچی²

¹استاد و عضو هیئت‌علمی دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران

²دانشجوی دکتری اقتصاد دانشگاه تهران

چکیده

گروسمن در زمینه تقاضای بهداشت و سلامت (1972) فرض می‌کند اعضای خانوار با ترکیب دو نهاده مراقبت‌های پزشکی و زمان به تولید کالای سلامتی می‌پردازند و تحصیلات به عنوان یک متغیر محیطی، بازده سرمایه‌گذاری در سلامت را با استفاده از نهاده‌های مذکور افزایش می‌دهد. در مطالعه حاضر با استفاده از داده‌های دوره 1396-1393 مرکز آمار برای خانوارهای شهری و رگرسیون کوانتیل، اثر تحصیلات بر هزینه‌های سلامتی مورد برآورد قرار می‌گیرد و درنهایت با استفاده از روش تجزیه بِلِیز مِلی (2006) اثر کل و مستقیم تحصیلات بر هزینه‌های مذکور بررسی می‌شود. نتایج نشان می‌دهند اثر تحصیلات بالاتر بر هزینه‌های سلامتی در اکثر چندک­ها یا کوانتیل­ها مثبت است. به­ویژه این اثر برای تحصیلات بالاتر همسران و همچنین کوانتیل­های بالای هزینه‌های سلامتی، به مراتب قوی‌تر است. به‌طور مثال در کوانتیل بالا هزینه‌های سلامتی، تحصیلات دکترا سبب افزایش 97 درصدی مخارج سلامتی نسبت به خانوار بی‌سواد می‌شود. اثر مذکور در کوانتیل­های پایین هزینه سلامتی 22/0 است. نتایج روش تجزیه بِلِیز مِلی حاکی از آن است که اثر غیرمستقیم تحصیلات بر هزینه‌های سلامتی قوی بوده و در کوانتیل­های پایین هزینه‌های سلامتی حتی بیشتر از کوانتیل‌های بالا است. نتایج حاصل از محاسبه ضرایب جینی و مقایسه کوانتیل­های مختلف، نشان می‌دهد نابرابری هزینه‌های سلامتی (پرداخت از جیب) به مراتب بیشتر از نابرابری هزینه‌های کل است. اثر بیمه‌ها در کوانتیل پایین هزینه‌های سلامتی قوی و معنی‌دار است. همچنین طرح تحول سلامت در کوانتیل‌های پایین هزینه‌های بهداشت و درمان موفق بوده است. لذا توسعه مراقبت‌های مدیریت شده همراه با افزایش مراقبت‌های هزینه اثربخش به ویژه در کوانتیل­های بالای هزینه‌های سلامتی با هدف کاهش هزینه‌های پرداخت از جیب برای گروه‌های مذکور سودمند است.
 

کلیدواژه‌ها

هزینه های سلامت خانوار؛ تحصیلات؛ خانورهای شهری ایرانی؛ رگرسیون کوانتیل؛ تجزیه بِلِیز مِلی

مراجع