تحلیل عوامل مؤثر در پایداری نظام های بهره برداری کشاورزی: خرددهقانی و سهامی زراعی (مطالعۀ موردی: شهرستان گلپایگان استان اصفهان)

جغرافیاوتوسعه ناحیه ای

مقاله 4، دوره 17، شماره 2 - شماره پیاپی 33، اسفند 1398، صفحه 101-122   

نوع مقاله: علمی- پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/geography.v17i2.73248

نویسندگان

سید علی نکویی نائینی؛ یوسف قنبری^* ؛ حمید برقی

دانشگاه اصفهان

چکیده

اهداف: پایداری یعنی هیچ تحولی صورت نگیرد؛ بلکه نظام بهره ­برداری در قالب پدیده­ای جغرافیایی متناسب با شرایط مکانی، اقتصادی و اجتماعی متحول شود. پژوهش حاضر با هدف تحلیل پایداری نظام بهره ­برداری موجود در بخش کشاورزی استان اصفهان شهرستان گلپایگان، روستای نیوان­نار، شامل خرد دهقانی و شرکت سهامی زراعی انجام شد.
روش تحقیق: پژوهش حاضر ازجمله پژوهش­های ترکیبی است که  براساس هدف، جزو تحقیقات کاربردی، براساس نحوۀ گردآوری داد­ه ­ها، توصیفی و از دستۀ تحقیقات پیمایشی است  که به روش مقطعی انجام گرفته است. جامعۀ آماری شامل 635 بهره بردار عضو شرکت سهامی زراعی و 1025 واحد بهره­برداری خرد دهقانی است. حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران محاسبه شد. برای تحلیل پایداری از شاخص ترکیبی و برای شناسایی عوامل مؤثر در پایداری شرکت سهامی زراعی از ضریب همبستگی پیرسون و رگرسیون چندگانۀ گام‌به‌گام استفاده شد.
یافته ­ها/نتایج: نتایج پژوهش نشان می‌دهد که از نظر شاخص ترکیبی استانداردشده، نظام بهره­ برداری سهامی زراعی، پایدار و خرد دهقانی، ناپایدار است. از لحاظ بعد اقتصادی، شرکت سهامی زراعی نسبت به خرد دهقانی، پایدارتر و از حیث بعد اجتماعی، ناپایدارتر و از نظر بعد زیست‌محیطی شرکت سهامی زراعی نسبت به خرد دهقانی پایدارتر است.
نتیجه­ گیری: نتایج نشان می ­دهد که نظام بهره ­برداری خرد دهقانی از نظر  بعد اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی، به‌ویژه از لحاظ بعد اقتصادی از نظام بهره­ برداری دیگر یعنی سهامی زراعی ناپایدارتر است؛ بنابراین، با توجه به اینکه درصد عمده­ای از بهره­برداران جزو این نوع نظام بهره­ برداری هستند، برای تقویت بنیۀ اقتصادی بهره­ برداران، این نظام بهره برداری با هدف افزایش سطح پایداری می‌تواند در توسعۀ ناحیه‌ای موردتوجه واقع شود. 

کلیدواژه‌ها

کشاورزی پایدار؛ نظام بهره برداری؛ خرد دهقانی؛ تعاونی تولید روستایی؛ شرکت سهامی زراعی

مراجع