کاربرد مدل ‌نمایی پراش- مسافت در بررسی‌ های ژئوشیمیایی کانسار روی کالامین (مجتمع معدنی مهدی آباد یزد)

زمین شناسی اقتصادی

دوره 13، شماره 2 - شماره پیاپی 29، 1400، صفحه 411-434   

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/econg.v13i2.87140

نویسندگان

نسرین صدرمحمدی^{* 1}؛ سید رضا مهرنیا²؛ خلیل رضایی³؛ سلما کادی اوغلو⁴؛ محمود هنرور⁵

¹گروه زمین شناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

²گروه زمین شناسی، دانشگاه پیام نور، ایران

³گروه زمین شناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه خوارزمی ، تهران، ایران

⁴گروه مهندسی ژئوفیزیک، دانشکده مهندسی، دانشگاه آنکارا، آنکارا، ترکیه

⁵گروه زمین شناسی، شرکت مهندسین مشاور زمین آب پی، تهران، ایران

چکیده

معدن روی- سرب کالامین (مهدی ­آباد، یزد، ایران مرکزی)، یک رخنمون اقتصادی غیرسولفیدی با منشأ رسوبی- آتشفشانی است که بر اساس سوابق اکتشافی منطقه، از ویژگی­ های زمین ­شناختی و ژئوشیمیایی متناسب با محیط ­های سوپرژن برخوردار است. در این پژوهش، از سه رهیافت رگرسیون خطی، توزیع پواسونی و تغییرات بعد فرکتال برای بازبینی توزیع­ های ژئوشیمیایی و معرفی اولویت­ های اکتشافی منطقه مورد بررسی استفاده‌ شده است. مقایسه ضرایب رگرسیون خطی و توزیع پواسونی عناصر مختلف، بیانگر تمایل نسبی آنها به توزیع غیرخطی است. بنابراین از مدل ‌نمایی پراش- مسافت برای دستیابی به تغییرات بعد فرکتالی 13 عنصر شاخص و ردیاب ذخایر‌ برون‌دمی استفاده شده است. تعیین سطح توزیع براونی هر عنصر، ملاک هندسی جدیدی است که با فرایند خودساماندهی ژئوشیمیایی در سامانه­ های ماگمایی، گرمابی و آتشفشانی سازگاری دارد. در پیش ­بینی به روش فرکتال، از الگوی ناحیه ­بندی ترکیبی شامل 10 عنصر با سطوح آرمانی و 3 عنصر با سطوح نزدیک به سطح براونی برای معرفی اولویت ­های اکتشافی منطقه استفاده شده است. نتایج پژوهش نشان می­ دهند که عناصر آرسنیک، روی و آنتیموان از سطوح توزیع براونی مطلوب (FD>2 3>) برای تولید مؤلفه ­های متناظر (عیارهای متناظر) برخوردارند. تغییرات بعد فرکتالی سرب، مس، نقره و گوگرد از نوع محدود، اما قابل برازش با سطوح براونی آرسنیک، روی و آنتیموان بوده و بیانگر ناحیه ­بندی ژئوشیمیایی متناسب با فرایند غنی­ شدگی در عمق رخساره­ های دگرسانی است. لذا بر اساس نقشه پیش­ داوری مبتنی بر تحلیل ­های واریوفرکتالی، امکان دستیابی به ذخایر هیپوژنیک در برخی از اهداف اکتشافی منطقه کالامین وجود دارد.

کلیدواژه‌ها

سطح براونی؛ کالامین؛ کانی سازی روی و سرب؛ مدل پراش – مسافت

مراجع