بررسی روند تغییرات بلندمدت ردپای آب در محصول گندم (Triticum aestivum L.) و هندوانه (Citrullus lanatus) در استان سیستان و بلوچستان

بوم شناسی کشاورزی

مقاله 7، دوره 15، شماره 4 - شماره پیاپی 58، 1402، صفحه 755-768   

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/agry.2022.74569.1088

نویسندگان

ویدا ورناصری قندعلی¹؛ محمود رمرودی^{* 2}؛ فاطمه کارندیش³؛ محمد گلوی⁴؛ توحید علیقلی نیا⁵

¹گروه اگرواکولوژی،دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل، زابل، ایران

²گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل، زابل، ایران

³گروه مهندسی آبیاری، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل، زابل، ایران.

⁴گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل، زابل، ایران.

⁵گروه مهندسی آب، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران.

چکیده

یکی از مشکلات اساسی مناطق خشک و نیمه خشک کشور، کمبود آب برای آبیاری محصولات کشاورزی و دیگر مصارف است. استان سیستان و بلوچستان یکی استان‌هایی است که جزو مناطق خشک و نیمه خشک کشور محسوب می‌شود که با مشکل کم‌آبی مواجه است. هدف این پژوهش، ارزیابی روند تغییرات ردپای آب دو محصول گندم (Triticum aestivum L.) و  هندوانه (Citrullus lanatus)  به‌عنوان عمده‌ترین محصولات مورد کشت در استان سیستان و بلوچستان می‌باشد. برای این منظور، ابتدا ردپای آب این دو محصول در تمامی شهرستان‌هایی که کشت می‌شد، در دو جز ردپای آب آبی و آب سبز به‌صورت 30 ساله از سال 1366 تا 1396 محاسبه شده و سپس با روش روندیابی منکندال، روند تغییرات بلندمدت آن‌ها مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد، روند تغییرات ردپای آب گندم در شهرستان‌های سرباز و ایرانشهر و هندوانه در شهرستان‌های زاهدان و کنارک افزایشی بوده که این عمدتاً به‌دلیل کاهش بارندگی و کاهش عملکرد می‌باشد. متوسط ردپای آب گندم و هندوانه در استان به‌ترتیب 9/2134 و 1/318 مترمکعب بر تن به‌دست آمد که سهم آب آبی و آب سبز به‌ترتیب برای دو محصول گندم و هندوانه 1773، 9/361، 7/291 و 5/26 مترمکعب بر تن به‌دست آمد. در نتیجه، محصولاتی با عملکرد و بهره‌وری پایین و ردپای آب کل بالا برای منطقه مناسب نیست که لازم است در تعیین الگوی کشت منطقه لحاظ گردند.

کلیدواژه‌ها

آب آبی؛ آب سبز؛ سرباز؛ کم‌آبی؛ کنارک

مراجع