بازآفرینی رویداد مدار در بازپیوند استخوانبندی شهرهای تاریخی (موردپژوهی: ساختار هم‌پیوند شیراز تاریخی)

جغرافیا و توسعه فضای شهری

مقاله 9، دوره 9، شماره 3 - شماره پیاپی 18، آذر 1401، صفحه 171-193   

نوع مقاله: علمی - پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/jgusd.2022.47725.0

نویسندگان

سهند لطفی^{* 1}؛ مهسا شعله¹؛ خلیل حاجی پور¹؛ سینا جنگجو¹؛ افروز فلاح منشادی²

¹دانشگاه شیراز

²دانشگاه شیراز- دانشکده هنر و معماری

چکیده

بازآفرینی شهری، در پی یابش و بازتبلور بُن‌مایه تکوین ساحت کارکردی و کالبدی شهر است. بازآفرینی مبتنی بر رویداد، با کاوش، فهرست‌نگاری، تثبیت، احیاء و روزآمد نمودن رویدادهای مبتنی بر فرهنگ و پیشینه آئینی، رهیافتی همه‌شمول را بنیان می نهد که به تداوم حیات محتوایی و ارتقاء کیفیت کالبدی می‌انجامد. روند تاریخی تکوین ساختار فضایی شهر شیراز، همواره بر نوعی قلمروگرایی آئینی-مذهبی استوار بوده، که در آن بستر کالبدی به عنوان متغیر مستقل، میزبان متغیر وابسته طیف رویدادها با ماهیت های گوناگون بوده است. بازشناسی ساختار فضایی و استخوان‌بندی آئینی شهر، به همراه بازخوانی پیشینه آئین‌مبنایی که در شرایط امروز با فهرستی از رویدادهای فرهنگی مکمّل همراهی خواهند نمود، بازآفرینی استخوان‌بندی آئینی شهر و ترمیم گُسست‌های کالبدی-فضایی به واسطه تداوم و تحکیم غنای تاریخی-محتوایی را هدف قرار می‌دهد. تدوین و ارائه راهکارهای مرتبط با این فرایند، هدفی است که در پژوهش حاضر مورد توجه قرارگرفته است. تدوین چارچوب مفهومی پژوهش از طریق جمع‌بست مطالعات پیشین به انجام رسیده و نقش تاریخی قلمروهمگانی و پیوستار مکان‌های آئینی در استخوانبندی رویدادمبنای شهر، بازخوانی شده است. سپس با کاربست مدل راهبرد استراتژیک SOAR و ماتریس ANSOFF فهرستی از راهبردهای مرتبط با رویدادمداری استوار بر زمینه تاریخی-فرهنگی تدوین شده است. دستاورد تحلیل و ارزیابی شرایط دوگانه بستر و محتوا، شامل پس‌نگشتی بر ساختار هم‌پیوند شیراز تاریخی و رویدادهای آئینی-مذهبی جاری در ساختار، منتج به مجموعه‌ای از راهبردها گردیده، و متعاقباً سیاست‌های متناسب برای دستیابی به اهداف بازآفرینی رویدادمدار را پیشنهاد شده است.

کلیدواژه‌ها

استخوانبندی آئینی-مذهبی؛ بازآفرینی شهری؛ رویدادمداری؛ رویدادهای آیینی؛ شیراز

مراجع

1. آژند، ی. (1385). نمایش در دوره صفوی. تهران: انشارات فرهنگستان هنر.
2. بذرگر، م.ر. (1382). شهرسازی و ساخت اصلی شهر. شیراز: انتشارات کوشامهر.
3. جنگجو، س. (1396). جایگاه بازار در شکل‌گیری استخوان‌بندی شهرهای ایرانی اسلامی. شیراز: انتشارات مرجع علم.
4. حبیبی، س.م.، و مقصودی، م. (1382). مرمت شهری. تهران انتشارات دانشگاه تهران.
5. حمیدی، م. (1376). استخوان‌بندی شهر تهران. تهران: انتشارات سازمان مشاور فنی و مهندسی شهرداری تهران.
6. خاوریان گرمسیر، ا.ر. م.، استاورس،ژ.، و علیان، م. (1392). برنامه‌ریزی راهبردی توسعه گردشگری شهری با استفاده از مدل استراتژیک SOAR (نمونه موردی شهر تفت). برنامه‌ریزی و آمایش فضا، ۱۷(۳)، ۱۲۷-۱۴۳.
7. ذکاوت، ک. (1391). شهر، زندگی، زیبایی. نشریه داخلی سازمان زیباسازی شهر تهران، ویژه‌نامه خاطره در شهر، 1(3).
8. سپاسدار، ا. (1386). تاریخ تیاتر فارس. شیراز: انتشارات آوند اندیشه.
9. سروری، ه.، و خزاعی، ز. (1387). نقش فضاهای شهری در بازآفرینی بافت‌های کهن شهری. مشهد: اولین همایش بهسازی و نوسازی بافت‌های فرسوده شهری.
10. سلطان‌زاده ، ح. (1372). فضاهای شهری در بافت های تاریخی ایران. چاپ دوم،  تهران: دفتر پژوهش های فرهنگی با همکاری شهرداری تهران.
11. شعله، م. (1385). دروازه های قدیم در خاطره جمعی شهر معاصر.  هنرهای زیبا، (27)، 26-17.
12. شعله، م.، لطفی، س.، و فلاح منشادی، ا. (1392). رویدادمداری فضاهای شهری راهکاری برای دستیابی به فضاهای پایدار همگانی. تهران: اولین همایش ملی فضاهای عمومی شهری پایدار.
13. صانع، م. (1382). به یاد شیراز، عکس‌های قدیم شیراز. تهران: نشر منصور صانع.
14. فیروزی، م.ع.، و زادولی خواجه، ش. (1396). مدل استراتژیک SOAR گامی به سوی برنامه‌ریزی راهبردی توسعه‌ی گردشگری شهری (نمونه موردی: کلانشهر تبریز). فصلنامه علمی-پژوهشی برنامه ریزی منطقه ای, 7(25)، 29-40.‎
15. کریم‌زاده، د. (1393). واکاوی نقش آرامگاه شاهچراغ در توسعه کالبدی شهر شیراز. مشهد: ششمین کنفرانس ملی برنامه‌ریزی و مدیریت شهری با تاکید بر مولفه‌های شهر اسلامی.
16. لطفی، س. (1384). «مقدمه ای بر تحلیل ساختاری-دستوری کالبد شهر». هنرهای زیبا، نشریۀ پردیس هنرهای زیبای دانشگاه تهران، (22)، 24-15.
17. لطفی، س. (1390). بازآفرینی شهری فرهنگ مبنا: تأملی بر بن مایه های فرهنگی و کُنش بازآفرینی. هنرهای زیبا، (45)، 60-47.
18. لطفی، س. (1391).  تبارشناسی بازآفرینی شهری: از بازسازی تا نوزایی. تهران: انتشارات آذرخش.
19. مرکز اسناد تاریخی (1388). جشن هنر شیراز. مرکز بررسی اسناد تاریخی، چاپ اول، تهران.
20. اهری، ز. (1390). شهر، جشن، خاطره. نشریه هنرهای زیبا، (47)، 5-16.

 

21. Carmona, M., Heath, T.O., & Tiesdell, S. (2012). Public places-urban spaces. London: Routledge.
22. Carrière, J.P., & Demazière, C. (2002). Urban planning and flagship development projects: lessons from EXPO 98, Lisbon. Planning practice and research, 17(1), 69-79.
23. Dansero, E., & Puttilli, M. (2012). Mega‐events tourism legacies: the case of the Torino 2006 Winter Olympic Games–a territorialisation approach. Leisure Studies, 29(3), 321-41.
24. Ercan, Z.M.A. (2007). Public spaces of post-industrial cities and their changing roles. Metu Jfa, 24(1), 115-37.
25. Evans, G., & Shaw, P. (2004).The contribution of culture to regeneration in the UK: a review of evidence. London: DCMS;4.
26. Hall, T., & Hubbard, P. (1996). The entrepreneurial city: new urban politics, new urban geographies? Progress in human geography; 20(2), 153-74.
27. Howard, R.D., McLaughlin, G.W., & Knight, W.E. (2012). The handbook of institutional research. Jossey-Bass.
28. Inroy, N.M. (2000). Urban regeneration and public space: The story of an urban park. Space and Polity, 4(1), 23-40.
29. Lewicka, M. (2008).Place attachment, place identity, and place memory: Restoring the forgotten city past. Journal of environmental psychology, 28 (3), 209-31.
30. Lim, H., Kim, J., Potter, C., & Bae, W. (2013). Urban regeneration and gentrification: Land use impacts of the Cheonggye Stream Restoration Project on the Seoul's central business district. Habitat International, 39, 192-200.
31. Lotfi, S., Sholeh, M., & Imani, N. (2022). Eventfulness, event modalities, and the dilemma of using outdoor events as a public realm revitalization initiative (Case study: Shiraz, Iran). J. Architect. Eng. Urban Plan, 32(2), 1-17.
32. MacDonald, S. (2011). 'Big Society': Social action and the role of public space. Manchester: CLES (Center for Local Economic Strategies).
33. Manoukian, S. (2004). History and the Production of the “Culture of Shiraz”. AKPIA @ MIT - Studies on Architecture, History & Culture.
34. Matheson, C. (2011). Resource Guide: Events and Urban Renewal: Hospitality, Leisure, Sport and Tourism Network. London & Newyork: routledge.
35. Pernecky, T., & Lück, M. (2013). Events, society and sustainability: Critical and contemporary approaches. London: Routledge.
36. Rad, V.B., & Ngah, I. (2013). The role of public spaces in promoting social interactions. International Journal of Current Engineering and Technology, 3(1), 184-8.
37. Ramezani, S., Aziz, Z., Idid, S.Z. (2010). Public space and conservation of a historic living city: Melaka, Malaysia: Dialogues in Urban and Regional Planning. London: Routledge.
38. Ramlee, M., Omar, D., Yunus, R.M., & Samadi, Z. (2018).Revitalisation strategies of urban public space in George Town World heritage site. Asian Journal of Environment-Behaviour Studies, 4(12), 61-72.
39. Rezvani-Naraghi, A. (2019). From architectural entities to social spaces: Redefining the notions of Takiyeh and Takiyeh Dowla. International Journal of Islamic Architecture, 8(1), 141-165.
40. Richards, G. (2014). Eventfulness and the quality of life. Tourism Today, 14, 23-36.
41. Richards, G. (2016). Cultural tourism: Archaeological Displays and the Public. London: Routledge.
42. Richards, G., & Palmer, R. (2010). Eventful cities. London: Routledge.
43. Richards, G., Rotariu, I. (2015). Developing the eventful city in Sibiu, Romania. International Journal of Tourism Cities, 1(2), 89-102.
44. Ryan, C.(1995). Places not spaces: Placemaking in Australia. L. Barnes, T. Winikoff, C. Murphey, & A. M. Nicholson (Eds), Australia: Envirobook.
45. Sabate, J., Frenchman, D., & Schuster, J.M. (2004). Llocs amb esdeveniments: Event Places. Barcelona: UPC Departament d'Urbanisme i Ordenació del Territori: MIT City Design and Development of Urban Studies and Planning, DL.
46. Sadeghi, A.R., Khakzand, M., & Jangjoo, S. (2019). Historical analysis of the role of bazaar on the Formation of Iranian islamic urban forms, Case study: Shiraz, Iran. Armanshahr Architecture and Urban Development, 12(26), 89-101.
47. Schawel, C., & Billing, F. (2014). Top 100 Management Tools. London:
48. Sennet, M., & Flowers, G (1994). I am now a part of history. People, 282-283.
49. Silvanto, S., & Hellman, T. (2005). Helsinki – The festival city Arts and culture in Helsinki. L, Lankinen (Ed), Helsinki: City of Helsinki.
50. Smith, A. (2005). Reimaging the city: The value of sport initiatives. Annals of Tourism Research, 32(1), 217-36.
51. Smith, A. (2012). Events and urban regeneration: The strategic use of events to revitalise cities. London:
52. Smith, A. (2015). Events in the city: Using public spaces as event venues. London: Routledge.
53. Stavros, J., & Saint, D. (2010) .SOAR: Linking strategy and OD to sustainable performance. Practicing organization development: A guide for leading change, 3, 377-394.
54. Watts, G., Cope, J., & Hulme, M. (1998). Ansoff’s matrix, pain and gain: growth strategies and adaptive learning among small food producers. International Journal of Entrepreneurial Behavior & Research, 4(2), 101-11.
55. Weber, K., Ali‐Knight, J., Foley, M., McGillivray, D., & McPherson, G.(2012). Policy pragmatism: Qatar and the global events circuit. International journal of event and festival management, 3(1), 101-115