تحلیلی بر شاخص‌های توسعۀ پایدار در محلات شهری (نمونۀ موردی: محلات 14 ‌گانۀ منطقۀ 3 شهر اصفهان)

علوم اجتماعی دانشگاه فردوسی مشهد

مقاله 5، دوره 21، شماره 3 - شماره پیاپی 49، پاییز 1403، صفحه 125-156   

نوع مقاله: پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/social.2024.86129.1465

نویسندگان

کوروش مؤمنی^{* 1}؛ مهناز حسینی سیاه گلی²؛ صفیه دامن باغ²

¹دانشیار گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه صنعتی جندی شاپور دزفول، دزفول، ایران

²دانش‌آموختۀ دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

چکیده

محله‌های شهری به‌عنوان کوچک‌ترین واحد سازمان فضایی شهر در پایداری شهری نقش اساسی ایفا می‌کنند؛ به‌گونه‌ای که پایداری محله‌ها می‌تواند معیاری برای تحلیل نتیجۀ سیاست‌های شهری باشد که جنبه‌ها و موضوعات مختلف شهری را باهم مرتبط می‌کند. با وجود اهمیت شاخص‌های پایداری محله‌ای، تاکنون کمتر به مسئلۀ شاخص‌های پایدار تأثیرگذار در ساماندهی محله‌های شهری اصفهان پرداخته شده اسـت. از این رو، هدف پژوهش حاضر ارزیابی پایداری محلات 14 گانۀ منطقه 3 شهر اصفهان است که با استفاده از روش کمی انجام شده است. جامعۀ آماری شامل شهروندان شهر اصفهان است و حجم نمونه نیز 425 نفر از ساکنان محلات منطقۀ 3 شهر اصفهان بوده که با استفاده از فرمول کوکران برآورد شد. برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از آزمون T در قالب نرم‌افزارSPSS 20  و روش  ANPدر قالب نرم‌افزار تحلیل شبکه‌ای Super Decision  استفاده شد. نتایج حاصل از آزمونT  نشان می‌دهد که از نظر شهروندان دو شاخص کالبدی-زیست‌محیطی و بهداشتی-درمانی در وضعیت پایداری قرارگرفته است؛ درحالی‌که دو شاخص اجتماعی-فرهنگی و اقتصادی در سطح ناپایداری قرار گرفته که باعث نارضایتی شهروندان شده است. همچنین، نتایج مدلANP  حاکی از آن است که معیار کالبدی-زیست‌محیطی با وزن نرمال 0.305 اولویت اول، معیار اقتصادی با وزن نرمال 0.285 در اولویت دوم ، معیار اجتماعی-فرهنگی با وزن نرمال 0.157 در اولویت سوم، معیار بهداشتی–درمانی با وزن نرمال 0.147 در اولویت چهارم قرار دارد. از نظر اولویت‌بندی نهایی نیز به‌ترتیب محلّه‌های خواجو، چرخاب، باغ‌کاران، ملک، نقش‌جهان، احمدآباد، شهشهان، قلعه طبره، سرچشمه، سنبلستان، گلزار، امام‌زاده اسماعیل، جویباره و سرتاوه از پایدارترین تا ناپایدارترین سطح وضعیت از نظر توسعۀ پایدار محلّه‌ای قرارگرفته‌اند.
 

کلیدواژه‌ها

محلۀ شهری؛ توسعۀ پایدار؛ پایداری محلات شهری؛ شهر اصفهان

مراجع