ارزیابی اثرات تنوع فعالیتهای اقتصادی بر تابآوری جوامع روستایی در برابر تغییرات اقلیمی (منطقۀ مورد مطالعه: روستاهای هدف گردشگری شهرستان سامان)

جغرافیاوتوسعه ناحیه ای

مقاله 2، دوره 22، شماره 1 - شماره پیاپی 46، بهار 1403، صفحه 27-56   

نوع مقاله: پژوهشی- مطالعه موردی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/jgrd.2024.77763.1176

نویسندگان

صادق مختاری چلچه¹؛ حسین فراهانی^{* 2}؛ جمشید عینالی²؛ مهدی چراغی³

¹دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران

²دانشیار جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران

³استادیار جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران

چکیده

وقوع تغییرات اقلیمی دو دهۀ اخیر در ایران، نشان‌دهندۀ آن است که سکونتگاه‌های انسانی به شکل فزاینده‌ای آسیب‌پذیر شده‌انده‌اند؛ بنابراین، امروزه تلاقی موضوع تغییرات اقلیمی با مسائل توسعۀ روستایی، توجه محافل علمی را به‌سوی رهیافت تاب‌‌آوری با نگاهی جامع‌تر در مقایسه با رویکردهای پیشین جلب کرده است. تنوع فعالیت‌های اقتصادی به‌عنوان استراتژی کلیدی برای تقویت تاب‌آوری و انطباق با تغییرات اقلیمی شناخته شده است. در این راستا پژوهش حاضر با هدف ارزیابی اثرهای تنوع فعالیت‌های اقتصادی بر تاب‌آوری جوامع روستایی در برابر تغییرات اقلیمی انجام شده است. روش تحقیق این پژوهش توصیفی - تحلیلی و با استفاده از رویکرد کمی است. جامعۀ آماری شامل 4519 خانوار روستایی در 11روستای شهرستان سامان است و به کمک فرمول کوکران 354 خانوار به‌عنوان نمونه تعیین شده است. به‌منظور تجزیه و تحلیل یافته‌های پژوهش، از معادله‌های ساختاری (تحلیل عاملی تأییدی) با استفاده از نرم‌افزار Amos و همچنین T تک‌نمونه و کروسکال والیس با بهره‌گیری از نرم افزار SPSS استفاده شده است. نتایج به‌دست‌آمده از وضعیت تنوع فعالیت‌های اقتصادی نشان داد که میزان تنوع فعالیت‌های اقتصادی در روستاهای منطقۀ سامان در سطح بسیار پایینی است. ازمنظر ابعاد تاب‌آوری، بعد کالبدی بیشترین مقدار و ابعاد اقتصادی، فردی، اجتماعی، نهادی و اکولوژیکی از کمترین مقدار تاب‌آوری برخوردار بوده است. استنتاج حاصل از سنجش میزان مطلوبیت تاب‌آوری در همۀ ابعاد نشان می‌دهد که بین حد تاب‌آوری ایده‌آل و مقدار محاسبه‌شده تفاوت معناداری است. همچنین با توجه به اینکه در روستاهای مورد پژوهش تنوع فعالیت‌های اقتصادی در سطح مطلوبی نیست، این مسئله موجب کاهش تاب‌آوری در ابعاد مختلف شده است.
 
 

کلیدواژه‌ها

تنوع فعالیت‌های اقتصادی؛ تاب‌آوری جوامع روستایی؛ تغییرات اقلیمی؛ شهرستان سامان

مراجع