بررسی شیوۀ پیوند «متن و شبکه» در قصۀ حمزه (تحریر کهن حمزه‌نامه) | ||
| جُستارهای نوین ادبی | ||
| دوره 57، شماره 1 - شماره پیاپی 224، تابستان 1403، صفحه 155-131 اصل مقاله (1.24 M) | ||
| نوع مقاله: مقالۀ پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/jls.2024.87512.1567 | ||
| نویسنده | ||
| فواد مولودی* | ||
| استادیار زبان و ادبیات فارسی. گروه مطالعات ادبی. پژوهشکدۀ تحقیق و توسعۀ علوم انسانی (سمت). تهران. ایران | ||
| چکیده | ||
| مقالۀ حاضر، تأملی در متن «قصۀ حمزه» (تحریر کهن حمزه‌نامه) و نسبت آن با شبکۀ متون عیاری ـ پهلوانی است. از یکجانب، کوشیده‌ایم با تمرکز بر شکل متن موجود و شیوۀ محاکات در آن، مختصات اشکال متقدم و ناموجود آن را دریابیم و از جانبی دیگر، تلاش کرده‌ایم شیوۀ اتصال فرم این قصه به زمینۀ اجتماعی را نشان دهیم. این اتصال را با بحث در باب ایده‌های پیشینی و شبکۀ تخیل روایی پیگیری کرده‌ایم. برای این منظور، چهار مسأله را در نسبت با یکدیگر بررسی کرده‌ایم: نسبت حمزه بن عبدالمطلب قصه با حمزۀ آذرک؛ کلی‌گویی در محاکات و ضعف در دراماتیزه کردن قصه و تکرارهای روایی کم‌جاذبه؛ ردّپای اشکال ناموجود قصه به قراین متن موجود و ناهمگونی و ناهماهنگی روایی آن و اتصال ایده‌های پیشینی و الگوی زیرساختی این متن با شبکۀ متون عیاری ـ پهلوانی و تفاوت آن با متون دیگر در روساخت روایت و شیوۀ اجرا. در «قصۀ حمزه» چند ایدۀ پیشینی، بازنمایی و انضمامی شده‌اند: «هماهنگ شدن جهان»، «سازگاری پدران و پسران»، «طلب معشوق از سرزمین بیگانه»، «محوریت شاه/پهلوان در نظم اجتماعی»، «ورود تفکر عامه در روایت رسمی در قالب عنصر عیار»، «فهم‌ناشدگی مناسبات عینی و واقعی اقتصادی» و «ارجاع به زمان و مکان دیگر به‌منظور مصون ماندن از اعمال قدرت». علیرغم اتصال شبکه‌ای «قصۀ حمزه» با دیگر متون عیاری ـ پهلوانی، و هماهنگی آنها در انضمامی کردن ایده‌های مشترک پیشینی، این قصه در تنظیم و پرداخت روساخت و در شیوۀ اجرای مؤلفه‌های روایی، اختصاصاتی ویژه دارد. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| قصۀ حمزه؛ متن و زمینه؛ شبکۀ تخیل روایی؛ محاکات؛ شکل ناموجود | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,781 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,177 |
||