وارثان فکری اروینگ گافمن: بررسی تأثیر اندیشه‌های اجتماعی اروینگ گافمن در نظریه‌پردازی متفکران معاصر جامعه‌شناسی

علوم اجتماعی دانشگاه فردوسی مشهد

مقاله 8، دوره 21، شماره 2 - شماره پیاپی 48، تابستان 1403، صفحه 233-283   

نوع مقاله: پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/social.2024.85370.1449

نویسندگان

فاطمه گلابی^{* 1}؛ عادل محبتیان²

¹استاد گروه علوم اجتماعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

²دانشجوی دکتری جامعه‌شناسی اقتصادی توسعه، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

چکیده

افکار اجتماعی اروینگ گافمن عمیقاً متفکران معاصر را در حوزه‌های مختلف جامعه‌شناسی و فراتر از آن تحت تأثیر قرار داده است و روشی را شکل می‌دهد که محققان مدرن به مطالعۀ تعامل انسانی و ساختارهای اجتماعی می‌پردازند. گافمن از معاصران خود که بر پدیده‌های اجتماعی کلان تمرکز داشتند جدا شد و به جای آن، جنبه‌های روزمرۀ زندگی اجتماعی را که در آن زمان به‌طور گسترده مطالعه نشده بود و برای پیشرفت شغلی یک جامعه‌شناس مفید تلقی نمی‌شد، بررسی کرد. گافمن علی‌رغم اینکه یک روش‌شناس برجسته یا یک نظریه‌پرداز کلاسیک نیست، به‌طور منحصر به فردی نظریه و روش را باهم ترکیب کرد و بر حوزه‌هایی از جامعه‌شناسی تمرکز کرد که قبلاً بررسی نشده بودند. گافمن از متفکران کلاسیک قبل از خود در جامعه‌شناسی بهره‌های زیادی برد. او با الهام از نظریه‌های گئورگ زیمل علاقۀ خود را به اشکال اجتماعی و نیز فرآیندهای مولکولی زندگی اجتماعی گردآوری کرد. گافمن از امیل دورکیم، مفهوم تشریفات را پذیرفت که از آن برای روشن‌کردن مفهوم خود و بعد اخلاقی در تعاملات زندگی روزمره استفاده کرد. از نظریه‌های جورج هربرت مید، او به نقش مفهوم کنش متقابل نمادین بین افراد علاقه‌مند شد. گافمن همچنین در برداشت از اگزیستانسیالیسم از ماهیت پوچ زندگی مدرن و همچنین از رفتارشناسی حیوانات (به‌ویژه ایدۀ توسعۀ قلمروهای شخصی) ایده‌های زیادی گرفت. از سوی دیگر، نظریه‌های گافمن به‌طور خاص بر بسیاری از متفکران اجتماعی در سراسر جهان تأثیر گذاشت. این مقاله با روش تحقیق کتابخانه‌ای به بررسی تأثیر اندیشه‌های جامعه‌شناختی ایروینگ گافمن بر متفکران مختلف معاصر می‌پردازد. از جمله هارولد گارفینکل[1] (اتنومتدولوژی)، آنتونی گیدنز[2] (امنیت هستی‌شناختی)، یورگن هابرماس[3] (نظریۀ کنش ارتباطی)، نیکلاس لومان[4] (پیچیدگی‌های ارتباطات، اعتماد و نظم اجتماعی)، پیر بوردیو[5] (مطالعات جنسیتی، پیوندهای خرد کلان و پویایی خشونت نمادین)، جامعه‌شناسی عواطف[6] (پویایی قدرت، جنبه‌های اقتصادی و فرآیندهای درونی مدیریت احساسات)، و همچنین طیف وسیعی از دیگر متفکران در حوزه‌های مختلف، که اندیشه‌های گافمن بر آنها تأثیرگذار بوده است.
 
 
[1]. Harold Garfinkel

Anthony Giddens
Jürgen Habermas
Niklas Luhmann
Pierre Bourdieu
The Sociology of Emotions

کلیدواژه‌ها

اروینگ گافمن؛ یورگن هابرماس؛ جامعه‌شناسی عواطف؛ هارولد گارفینکل؛ آنتونی گیدنز؛ نیکلاس لومان؛ پیر بوردیو

مراجع