تحلیل فضایی عوامل مؤثر بر رشد نامتعادل کالبدی شهر رشت با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS)

جغرافیا و توسعه فضای شهری

مقاله 2، دوره 3، شماره 1 - شماره پیاپی 4، شهریور 1395، صفحه 1-16   

نوع مقاله: علمی - پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/gusd.v3i1.19063

نویسندگان

براتعلی خاکپور¹؛ محسن رستگار^{* 2}؛ رضا ویسی³؛ راضیه‌السادات میرجعفری²؛ سجاد احمدی⁴

¹دانشگاه فروسی مشهد

²دانشگاه فردوسی مشهد

³دانشگاه خوارزمی

⁴دانشگاه خوارزمی تهران

چکیده

در دهه‌های اخیر با تقدم شهرنشینی بر شهرسازی و تقاضای بالا برای زمین، رشد شهرها با چالش‌های فراوانی مواجه شده است. تأمین زمین جهت توسعه، شهرها را به سمت تخریب بهترین زمین‌های پیرامون آن‌ها کشانده است. شهر رشت نیز همانند شهرهای دیگر با محدودیت زمین‌ها با قابلیت کم برای توسعه کالبدی مواجه است. هدف این مقاله تحلیل عوامل و شاخص‌های کمّی مؤثر بر رشد نامتعادل شهر رشت است. نوع پژوهش کاربردی و روش اجرای آن توصیفی‌تحلیلی است. این مقاله با بهره‌گیری از مدل هلدرن و نرم‌افزار GIS به تحلیل متغیرهای فضایی رشد نامتعادل شهر رشت پرداخته است. یافته‌های پژوهش در زمینۀ رشد نامتعادل، در فاصلة سال‌های 1385تا1345، بیانگر آن است که حدود 57 درصد از آن مربوط به افزایش جمعیت و 43 درصد دیگر مربوط به رشد افقی و اسپرال است. در تحلیل این مسئله مشخص شد بدون استفاده‌ ماندن زمین‌ها شهری حدود 25 درصد (در محدودۀ قانونی شهر)، توسعۀ سکونتگاه‌های غیررسمی با 7/7 درصد، گسترش تعاونی‌های مسکن 5/6 درصد و ادغام روستاهای حاشیۀ شهر 4/25 درصد از سطح کل شهر مغایر با طرح‌های جامع و تفصیلی مصوب به‌طور غیررسمی، در توسعۀ نامتعادل نقش داشته است. سهم تنها سه عامل ادغام روستاهای حریم به محدودۀ قانونی شهر، گسترش شرکت‌های تعاونی مسکن و توسعۀ سکونتگاه‌های غیررسمی، سطحی حدود 4051 هکتار که برابر با 6/39 درصد از مساحت کل شهر است، به محدودة قانونی آن افزوده است.

کلیدواژه‌ها

گسترش فیزیکی؛ مدل هلدرن؛ تحلیل روند توسعۀ شهر با استفاده از GIS؛ شهر رشت

مراجع