تصمیم‌سازی در برنامه‌ریزی منظر شهری با استفاده از مدل تحلیل شبکه‌ای (نمونۀ موردی: شهر تفت)

جغرافیا و توسعه فضای شهری

مقاله 2، دوره 3، شماره 1 - شماره پیاپی 4، شهریور 1395، صفحه 17-31   

نوع مقاله: علمی - پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/gusd.v3i1.23627

نویسندگان

امیررضا خاوریان گرمسیر^{* 1}؛ محمدرضا رضائی²؛ مهدی علیان³؛ محمد مولائی قلیچی¹

¹دانشگاه تهران

²دانشگاه یزد

³دانشگاه شهید بهشتی

چکیده

منظر شهری، مقوله‌ای مطرح در کیفیت و مطلوبیت شهرها، واقعی و عینی بوده و حاصل مشاهده و درک مظاهر گوناگون و ملموس شهر اعم از بناها، فضاها، فعالیت‌ها، صداها و بوها هنگام مواجۀ شهروند با پدیدۀ شهر است. به‌واقع فرآیند برنامه‌ریزی منظر، هنر یکپارچگی‌بخشیدن بصری و ساختاری است به مجموعۀ ساختمان‌ها، خیابان‌ها و مکان‌هایی که محیط شهری را می‌سازند. این پژوهش با هدف ارتقا و بهبود کیفیت بصری و ادراکی منظر فضاهای شهری شهر تفت به اولویت‌بندی عناصر مؤثر در منظر پرداخته است. جهت انجام این پژوهش از روش توصیفی و تحلیلی استفاده شده است. اطلاعات مورد نیاز برگرفته از اسناد و منابع مکتوب به‌همراه بررسی‌های میدانی از قبیل مراجعۀ مستقیم به سازمان‌ها و استفاده از ابزار پرسش‌نامه بوده است. برای تحلیل اطلاعات از مدل تحلیل شبکه‌ای (ANP) استفاده شده است؛ فضاهای عمومی، اولویت‌های بصری و ساختار فیزیکی و کالبدی به‌عنوان سه معیار و گروه اصلی و برای هر معیار سه گزینه یا زیرگروه تعیین شد. در تعیین رابطۀ بین معیارها و زیرمعیارها و همچنین تعیین اولویت هریک، پرسش‌نامه‌هایی متناسب با مدل تحلیل شبکه‌ای تدوین و کامل شد و اطلاعات حاصل با استفاده از نرم‌افزار تحلیل شد. نتایج نشان می‌دهد، مسیل رودخانه با امتیاز 55/0 در اولویت نخست در میان فضاهای عمومی قرار دارد. در میان سه زیرگروه مربوط به گروه ساختار فیزیکی و کالبدی، مبلمان شهری با امتیاز 655/0 در اولویت نخست قرار دارد و در میان سه زیرگروه مربوط به اولویت‌های بصری، نخست المان‌ها و مجسمه‌ها با امتیاز 456/0 و سپس با اختلاف اندکی نورپردازی با امتیاز 414/0، اولویت‌ها را در برنامه‌ریزی منظر شهری شهر تفت تشکیل می‌دهند. در نهایت پیشنهاهایی جهت بهبود هریک از فضاهای مورد نظر پژوهش ارائه شد.

کلیدواژه‌ها

برنامه‌ریزی؛ منظر شهری؛ مدل تحلیل شبکه‌ای (ANP)؛ تفت

مراجع