تحلیل تعادل فضایی بخش خدمات و جاذبه‌های گردشگری(نمونۀ موردی: استان فارس)

جغرافیا و توسعه فضای شهری

مقاله 4، دوره 4، شماره 2 - شماره پیاپی 7، اسفند 1396، صفحه 63-80   

نوع مقاله: علمی - پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/gusd.v4i2.60203

نویسندگان

سید علی علوی¹؛ حسن بهنام مرشدی^{* 1}؛ غدیر عشورنژاد²

¹دانشگاه تربیت مدرس

²دانشگاه تهران

چکیده

شناخت نابرابری‌ها و عدم تعادل‌ فضایی در بخش خدمات گردشگری در محدوده‌های جغرافیایی مختلف، پی‌بردن به اختلافات و تفاوت‌های موجود و سیاست‌گذاری جهت رفع و کاهش نابرابری‌ها از وظایف اساسی مدیران و دست‌اندرکاران بخش گردشگری به‌ شمار می‌آید. یکی از عوامل اصلی در برهم‌‌خوردن توازن بین جاذبه‌های گردشگری، عدم توجه به توزیع عادلانة خدمات در سطح جاذبه‌های گردشگری است. هدف پژوهش حاضر استفاده از شاخص‌های آماره‌‌‌های فضایی و آنالیزهای مربوطه با کمک سیستم اطلاعات جغرافیایی در راه دست‌یابی به شناخت اختلافات و تفاوت‌های موجود خدمات گردشگری در منطقة مورد مطالعه است. در این تحقیق از دو واحد پایه شامل واحد پایة رسمی (واحد پایة بخش‌های سیاسی استان فارس) و واحد پایة قراردادی (شبکه‌های الگوی راست‌گوشه) استفاده شده است. آماره‌های فضایی همچون خود هم‌بستگی فضایی، شاخص موران I، آمارة عمومی G، تحلیل لکه‌های داغ، مرکز متوسط و منحنی انحراف معیار برای تحلیل داده‌های مورد نظر به کار گرفته شده است. یافته‌های تحقیق حکایت از عدم تعادل شدید خدمات در استان فارس به‌ویژه مناطق مرکزی و نزدیک شهر شیراز با مناطق جنوب و جنوب‌غرب استان دارد. نتایج آماره‌های فضایی نشان می‌دهد که خدمات معین، خدمات پذیرایی و خدمات تجاری استان دارای خودهم‌بستگی ضعیف است و همچنین از الگوی خوشه‌ای پیروی کرده‌اند و بیشترین تراکم این خدمات نیز در بخش‌های مرکزی استان و بر روی بخش‌های شیراز، مرودشت، زرقان و ارژن قرار دارد. همچنین، از نظر زیرساخت‌های انسانی نیز تراکم بیش از حد آن بر روی مناطق شمالی استان واقع شده است. از سویی تمرکز جاذبه‌های گردشگری استان نیز در بخش‌های مرکزی استان واقع شده‌اند و می‌توان نتیجه گرفت که با توجه به وجود شهر شیراز که مرکز استان واقع شده است، خدمات گردشگری نیز به همان نسبت در حوالی این شهر و بخش‌های نزدیک به آن تمرکز یافته است و دیگر مناطق همچون مناطق جنوب و جنوب‌ غربی استان حداقل امکانات را دارند.

کلیدواژه‌ها

آمار فضایی؛ خدمات گردشگری؛ عدالت فضایی؛ نابرابری‌های فضایی؛ واحدهای فضایی متغیر؛ شهرستان‌های استان فارس

مراجع