بررسی خطاهای دستوری در روایت های نوشتاری دانش آموزان کم توان ذهنی شهر تهران

زبانشناسی و گویش های خراسان

مقاله 3، دوره 7، شماره 12، 1394، صفحه 121-145   

نوع مقاله: علمی - پژ‍وهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/lj.v7i12.40485

نویسنده

آتوسا رستم بیک تفرشی^*

پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

چکیده

پژوهش حاضر با هدف طبقه بندی، تحلیل و مقایسۀ انواع خطاهای دستوری در روایت های نوشتاری دانش آموزان کم توان ذهنی آموزش پذیر شهر تهران در مقطع ابتدایی (پایه های سوم، چهارم، پنجم) و مقطع پیش حرفه ای (اول، دوم و سوم) انجام شده است. این پژوهش را می توان در زمرۀ پژوهش های اکتشافی قلمداد کرد. پس از کشف خطاهای دستوری، طبقه بندی خطاها با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی صورت می-گیرد. ابزار پژوهش چهار داستان مصور است که روایی شان مورد تأیید متخصصان قرار گرفته است و داستان این تصاویر توسط تک تک دانش آموزان به صورت نوشتاری روایت می شود. نمونۀ آماری 125 دانش آموز در مقطع ابتدایی و 143 دانش آموز در مقطع پیش حرفه ای در چهار مدرسۀ ویژۀ این دانش آموزان است. انتخاب مدارس به روش تصادفی نظام مند و انتخاب دانش آموزان با هدف گردآوری حداکثر دادۀ ممکن، از طریق نمونه گیری در دسترس متشکل از کلیۀ دانش آموزان داوطلب در مدارس مورد نظر بوده است. اخطاهای دستوری در نمونه های مورد بررسی به دو گروه خطاهای ساخت واژی-نحوی (کاربرد اشتباه وندهای زمان، وجه و نمود؛ عدم مطابقۀ فعل با فاعل و عدم مطابقۀ اسم با ضمیر ) و خطاهای نحوی (حذف، افزودن، قلب، جایگزینی، هم آمیزی) قابل تقسیم است. حذف با 25% و کاربرد اشتباه وندهای زمان، وجه و نمود با 23% فراوانی، پر رخدادترین خطاها هستند. پربسامدترین خطاهای دستوری در کاربرد حرف اضافه دیده می شود. خطاهای نحوی 51 درصد و ساخت واژی-نحوی 49 درصد خطاها را در بر می گیرند که با توجه به گسترده تر بودن مقولات طبقه بندی شده در حیطۀ خطاهای نحوی، این توزیع درصد خطاها می-تواند نشان دهندۀ ضعف بیشتر این دانش آموزان در مقولۀ تصریف باشد.

کلیدواژه‌ها

خطاهای نحوی؛ خطاهای ساخت واژی-نحوی؛ روایت نوشتاری؛ دانش آموز کم توان ذهنی

مراجع