دستورالعمل ارزیابی عملکرد دستگاه آبیاری دوار مرکزی (سنترپیوت) (یادداشت فنی)

فصلنامه آب و توسعه پایدار

مقاله 12، دوره 2، شماره 2 - شماره پیاپی 5، اسفند 1394، صفحه 85-91   

نوع مقاله: یادداشت فنی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/jwsd.v2i2.42900

نویسندگان

محمد کریمی^* ؛ محمد جلینی

مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضوی

چکیده

ارزیابی هر دستگاه آبیاری، تحلیل کارایی‏ های قابل اندازه ‏گیری آن دستگاه در شرایط واقعی و در حین کار طبیعی در مزرعه بوده و یک ابزار مدیریتی است که به مدیر دستگاه امکان می‏ دهد تا بتواند از آنچه که در دسترس دارد با بهترین عملکرد استفاده نماید. متأسفانه در اکثر مناطق کشورمان دستگاه ‏های آبیاری بعد از اجرا، تحت نظارت و به صورت کنترل شده، بهره ‏برداری نمی شوند و به هنگام بهره ‏برداری نیز از نظر کارایی و عملکرد مورد سنجش و آزمایش قرار نمی‏ گیرند. از طرفی اهمیت کنترل و ارزیابی عملکرد دستگاه نیز برای اکثر بهره ‏برداران کشورمان به وضوح بیان نشده است. گرچه مطالعات و تحقیقات متعددی توسط محققان داخلی و خارجی بر روی ارزیابی عملکرد دستگاه‏ های آبیاری سنترپیوت انجام شده است، اما با توجه به پیچیدگی روش ‏های ارزیابی ارائه شده، این کار در توان اکثر کشاورزان نمی ‏باشد. لذا در این مقاله سعی شده تا خلاصه ای از روش ‏ها و دستورالعمل‏ های موجود برای ارزیابی دستگاه ‏های آبیاری سنترپیوت ساده ‏سازی شده تا بهره‏ برداری از آن‏ها برای کشاورزان به سهولت انجام پذیرد. برای ارزیابی دستگاه آبیاری، استفاده از شاخص ‏هایی مانند یکنواختی پخش آب، بازده واقعی آبیاری و بازده بالقوه آبیاری توصیه شده است. یکنواختی پخش آب، مشکلات توزیع آب در آبیاری را نشان می‏ دهد. بازده بالقوه آبیاری بیانگر آن است که دستگاه موجود در شرایط بهره ‏برداری مطلوب، چگونه عمل می‏ کند. بازده واقعی آبیاری شاخصی است که مدیریت آبیاری را نشان داده، اما صحت طراحی را نشان نمی‏ دهد. با توجه به بررسی‏ های به عمل آمده در منابع علمی، برای دستگاه آبیاری سنترپیوت یکنواختی پخش آب کمتر از 76 درصد، بازده بالقوه آبیاری کمتر از 80 درصد و بازده واقعی آبیاری کمتر از 75 درصد، مناسب نمی‏ باشد.

کلیدواژه‌ها

دستورالعمل؛ ارزیابی عملکرد؛ دستگاه آبیاری؛ سنترپیوت

مراجع