زیست چینه نگاری و دیرینه بوم شناسی سازند چهل‌کمان در برش الگو (شرق حوضه رسوبی کپه داغ) و معرفی اثرفسیلهای آن

رخساره‌های رسوبی

مقاله 2، دوره 8، شماره 1، 1394، صفحه 27-42   

نوع مقاله: مقالات پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/sed.facies.v8i1.19490

نویسندگان

بتول ریوندی^{* 1}؛ محمد وحیدی‌نیا²؛ مهدی نجفی²؛ اسدلله محبوبی³؛ سید محمدعلی موسوی زاده⁴

¹فردوسی مشهد

²دانشیار گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران 2ـ استاد گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

³استاد گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

⁴استادیار گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه یزد، یزد، ایران

چکیده

سازند چهل کمان از سازندهای دوره پالئوژن در حوضه رسوبی کپه داغ واقع در شمال شرق ایران، در ادامه رسوبات سیلیسی ـ آواری سازند پسته لیق نهشته شده است. مرز زیرین آن با سازند قرمز رنگ پسته‌لیق تدریجی و مرز بالایی آن با شیلهای زیتونی رنگ سازند خانگیران هم‌شیب است. سنگ شناسی این سازند را عمدتاً سنگ آهک، دولومیت و بین لایه های شیلی، مارنی و ماسه سنگ تشکیل می دهد. در سازند چهل کمان دو افق قرمز رنگ خاک قدیمه در واحدهای 2 و 4 شناسایی و مطالعه گردیده است. مطالعات زیست چینه نگاری بر مبنای روزن داران کف زی بزرگ، به شناسایی 28 جنس و 22 گونه منجر شده است که بر این اساس سن سلاندین - ایپرزین برای این سازند پیشنهاد می گردد. سه بایوزون Ranikothalia sindensis Partial Zone، Coskinon rajkae Zone و Idalina sinjarica Zone در سازند چهل کمان شناسایی و معرفی شده است. مرز پالئوسن -ائوسن به احتمال زیاد به صورت ناپیوستگی فرسایشی است که با افق خاک قدیمه ای به ضخامت 10 سانتی متر مشخص می شود. مطالعه اثرفسیلهای موجود در سنگ آهکهای ماسه ای و سیلتی این سازند، دو اثررخساره کروزیانا و اسکولایتوس را معرفی می کند. بر مبنای مطالعات دیرینه بوم شناختی شرایط الیگوتروفیک، گرم و کم عمق را می توان در زمان نهشته شدن سازند چهل کمان در نظر گرفت.

کلیدواژه‌ها

کپه داغ؛ چهل کمان؛ زیست چینه نگاری؛ روزن داران کف‌زی بزرگ؛ سلاندنین؛ ائیپرزین؛ خاک قدیمه؛ اثرفسیل

مراجع