تحلیل فضایی نابرابری منطقه‌ای با تأکید بر عوامل محیطی و سیاسی

اقتصاد و توسعه منطقه ای

مقاله 8، دوره 26، شماره 18، بهمن 1398، صفحه 197-220   

نوع مقاله: مقالات پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/erd.v26i18.72081

نویسندگان

محمد رضا اسکندری عطا^{* 1}؛ نادر مهرگان²؛ علیرضا پورفرج³؛ سعید کریمی پتانلار³

¹دانش‌آموخته اقتصاد بخش عمومی دانشگاه مازندران، گروه اقتصاد

²استاد گروه اقتصاد دانشگاه بوعلی سینا

³دانشیار گروه اقتصاد دانشگاه مازندران

چکیده

رشد نامتوازن منطقه­ای و عوامل اثرگذار بر آن، یکی از مباحث مهم اقتصادی در کشورهای درحال‌توسعه محسوب می­شود. در پژوهش حاضر پس از بررسی نابرابری منطقه­ای با توجه به اثرات سرریز در استان­ها، به ارزیابی تأثیر عوامل محیطی و سیاسی بر آن طی سال­های 1385 تا 1394 پرداخته‌شده است. اندازه­گیری شاخص نابرابری ضریب تغییرات وزنی-جمعیتی (PW-CV)، نشان می­دهد که استان­های ایران طی دوره زمانی پژوهش، رشد بسیار نابرابری داشته­اند. نتایج حاصل از برآورد الگوهای رگرسیون خودهمبستگی و جزء خطای فضایی (SARAR) حاکی از وابستگی فضایی شدید در بین استان­هاست؛ به‌گونه‌ای که شاخص نابرابری هر استان­ با ضریب تقریبی 45% تحت تأثیر نابرابری اقتصادی استان­های مجاور قرار دارد. در تحلیل عوامل محیطی مؤثر بر نابرابری منطقه­ای؛ توسعه شهری، منابع آبی و گردشگری رابطه منفی با نابرابری استان­ها دارد و با افزایش هر یک از این عوامل شاخص نابرابری استان­ها کاهش خواهد یافت؛ اما استان­های مذهبی و دارای مناطق تجاری تأثیر مثبت بر نابرابری اقتصادی دارند و درنتیجه در این استان­ها شاخص نابرابری بزرگ‌تر است. نتایج برآورد تأثیر متغیرهای سیاسی بر نابرابری منطقه­ای نشان می­دهد که هرچه استان­ها تولید ناخالص داخلی بیشتری داشته باشند، شاخص نابرابری بزرگ‌تری خواهند داشت و هرچه اندازه دولت در استان­ها بزرگ‌تر باشد نابرابری اقتصادی بیشتر خواهد شد. همچنین افزایش سهم هزینه­های آموزش از بودجه استان­ها نابرابری منطقه­ای را افزایش خواهد داد و استان­هایی که تعداد نمایندگان مجلس شورای اسلامی آن‌ها بیشتر است، نابرابری اقتصادی بالاتری دارند.

کلیدواژه‌ها

نابرابری منطقه ای؛ محیطی؛ سیاسی؛ استان های ایران؛ اقتصادسنجی فضایی

مراجع