پژوهشی در سیر تاریخی تنقیح مناط در فقه امامیه | ||
| فقه و اصول (Fiqh va uṣūl) | ||
| مقاله 7، دوره 44، شماره 4 - شماره پیاپی 91، زمستان 1391 اصل مقاله (241.33 K) | ||
| نوع مقاله: پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/fiqh.v0i0.10925 | ||
| نویسندگان | ||
| فائزه ملکی* 1؛ محمد حسن حائری2؛ محمد تقی فخلعی2 | ||
| 1کارشناس ارشد فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشگاه فردوسی مشهد | ||
| 2دانشیار دانشگاه فردوسی مشهد | ||
| چکیده | ||
| تنقیح مناط، عبارت است از خالص کردن و منقح کردن علت و مناط حکم از اوصاف و خصوصیات زائد همراه حکم و تعمیم آن به هر مورد برخوردار از ویژگی مشترک. تنقیح مناط، نخستین بار در سدۀ پنجم توسط اهل سنت مطرح شد و بعدها در سدۀ هفتم به طور صریح و رسمی، در بین شیعه مطرح گشت. (اگر چه پیش از آن نیز رویکردهایی غیر صریح به آن صورت گرفته بود). این روش بعد از آن نیز کم و بیش مورد توجه فقها بوده و به آن استناد جسته و در موردش سخن راندهاند. در این مقاله چگونگی رویکرد فقیهان از آغاز تا به امروز در آراء و نظریات و در عمل و استنادات، در ادوار مختلف، مورد تحلیل و تبیین قرار گرفته و در نتیجۀ آن مشخص میشود که جز یکی از فقها، به دلیلی قابل توجیه، هیچ کس به کلی با حجیت تنقیح مناط مخالف نیست و تقریباً همه حجیت تنقیح مناط قطعی را میپذیرند و تنها تنی چند از بزرگان، حجیت آن را در احکام غیر تعبدی محدود کردهاند؛ اگر چه که از طرف دیگر، عموم فقهای امامیه با حجیت تنقیح مناط ظنی مخالفند و تنها بعضی از اعلام امامیه، تنقیح مناط ظنی مستند به لفظ و بعض دیگر تنقیح مناط اطمینانی را معتبر دانستهاند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تنقیح مناط؛ مناط؛ تنقیح؛ الغای فارق؛ الغای خصوصیت | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 5,534 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 3,580 |
||