برآورد ارزش اقتصادی آب از دست‏ رفته‌ی ناشی از ضایعات محصولات کشاورزی (زراعی و باغی آبی) از مرحله برداشت تا قبل از مصرف

فصلنامه آب و توسعه پایدار

مقاله 8، دوره 3، شماره 1 - شماره پیاپی 6، شهریور 1395، صفحه 73-82   

نوع مقاله: مقاله علمی- ترویجی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/jwsd.v3i1.59431

نویسندگان

عباس کشاورز^* ؛ محمدحسین شریعتمدار؛ عبدالرحیم خسروی؛ احمدعلی شیخی مهرآبادی؛ اعظم بیکی خشک؛ مهناز شعبانی؛ مطهره بخشایش؛ روجا کیان‌پور؛ بهزاد فکاری

مرکز ملی مطالعات راهبردی کشاورزی و آب اتاق ایران

چکیده

ضایعات محصولات غذایی تحت تأثیر روش ‏ها، تکنولوژی و الگوهای تولید، امکانات و ظرفیت زیرساخت های داخلی هر کشور، مکانیزم ظرفیت بازار، زنجیره های بازار، کانال های پخش و توزیع محصولات کشاورزی و فرآورده های غذایی و در نهایت الگوهای خرید و مصرف مواد غذایی در بین مصرف ‏کنندگان قرار دارد. اما آنچه مشخص است، صرف ‏نظر از سطح توسعه اقتصادی و اجتماعی هر کشور، ضایعات غذا در آن کشور بایستی در پایین ترین سطح ممکن نگاه داشته شود. ضایعات غذا از جنبه هدررفت منابع مورد استفاده در تولید محصولات کشاورزی از جمله آب که کمیاب ترین عامل تولیدی به شمار می رود، حایز اهمیت است. از همین رو، در این پژوهش، ضمن برآورد مقدار ضایعات محصولات کشاورزی (زراعی و باغی) در سال زراعی 93-1392، میزان آب تلف شده و ارزش اقتصادی آن نیز برآورد شده است. برآورد ضایعات براساس تعریف سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو) در سال 2011 انجام شده است. در راستای تأمین اهداف پژوهش، ابتدا با استفاده از منابع موجود و نظرات کارشناسی، مقادیر ضایعات محصولات کشاورزی از مرحله برداشت تا عرضه در بازار و قبل از مصرف برای 17 محصول مهم و عمده زراعی و 6 محصول عمده ی باغی که بیشترین آب را به خود اختصاص داده ‏اند تعیین و سپس به کل تولیدات آبی زراعی و باغی کشور تعمیم داده شد. براساس محاسبات انجام شده مقدار آب تلف شده ناشی از ضایعات محصولات کشاورزی به میزان 3/9 میلیارد متر مکعب معادل حدود 45 درصد حجم ذخیره شده آب سدها در سال آبی 93-1392 بوده و زیان اقتصادی آب هدر رفته ناشی از این ضایعات 92297/1 میلیارد ریال می باشد.

کلیدواژه‌ها

ضایعات محصولات کشاورزی؛ تلفات آب ناشی از ضایعات؛ امنیت غذایی؛ بهره وری اقتصادی آب در بخش کشاورزی؛ ارزش اقتصادی آب تلف شده

مراجع