نقش رجوع ضمیر به برخی افراد عام

فقه و اصول (Fiqh va uṣūl)

مقاله 6، دوره 45، شماره 2 - شماره پیاپی 93، تابستان 1392، صفحه 115-132   

نوع مقاله: پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/fiqh.v0i0.10991

نویسنده

علی مظهر قراملکی^*

دانشیار دانشگاه تهران

چکیده

گاهی پس از عام که به حسب ظاهر موضوع حکمی قرار گرفته ضمیری می‌آید٬ و توسط دلیل بیرونی یقین حاصل می‌شود که این ضمیر به برخی افراد آن رجوع می‌کند٬ آنگاه این پرسش مطرح می‌شود که آیا رجوع ضمیر به برخی افراد عام موجب تخصیص آن می‌گردد یا عموم عام همچنان به قوت خود باقی است؟ اصولیان در مواجهه با دو ظهور که در مسئله وجود دارد٬ به طور عمده سه نظریه‌ی متفاوت ارائه داده‌اند که هر یک نتیجه خاص فقهی را به بار می‌آورد: 1- تقدم اصالة‌العموم و تصرف در ناحیه‌ی ضمیر 2- رفع ید از اصالةالعموم و قول به جاری نشدن استخدام 3- توقف در مقام نظر و رجوع به اصول عملیه در مقام عمل
نوشتار حاضر با مطالعه تطبیقی نظرات مختلف را تبیین و بررسی کرده و در نهایت نظریه‌ی دوم را تقویت و آن را اختیار می‌کند.

کلیدواژه‌ها

ضمیر؛ رجوع؛ اصالة العموم؛ اَصالة عدم الاستخدام ٬ رفع ید

مراجع