بررسی خصوصیات ژئوشیمیایی سنگهای منشأ احتمالی در میدان پارس جنوبی

رخساره‌های رسوبی

مقاله 1، دوره 1، شماره 1، 1387، صفحه 45-60   

نوع مقاله: مقالات پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/sed.facies.v1i1.667

نویسندگان

روشنک صنعی¹؛ حسین رحیم پور بناب^{* 1}؛ محمود معماریانی²؛ اشکان اسدی اسکندر¹

¹دانشکده زمین‌شناسی، پردیس علوم، دانشگاه تهران

²پژوهشگاه صنعت نفت، تهران

چکیده

میدان پارس جنوبی با توجه به ذخایر ‌عظیم گازی و پتانسیل مناسب تولید از لایة نفتی (سازندهای داریان بالایی، پایینی و بخش مدود سازند سروک)، از مهمترین ذخایر هیدروکربنی کشور است. هدف از این مطالعه تعیین خصوصیات ژئوشیمیایی سنگهای منشأ احتمالی از نظر کمیت، کیفیت و میزان پختگی مواد آلی است. بدین منظور تعداد 36 نمونه‌ از مغزه‌ها و خرده‌های حفاری (cuttings) سازندهای گدوان، فهلیان و سورمه (به عنوان سنگهای منشأ احتمالی) در سه چاه A، B و C جهت آنالیز پیرولیز راک ـ اول و بازسازی منحنی تاریخچة تدفین مورد استفاده قرار گرفتند. با توجه به نتایج حاصل از این آنالیز، سازندهای مورد مطالعه از دیدگاه میزان کل کربن آلی (TOC)، فقیر بوده و مقدار کربن آلی نمونه‌ها از 64/0-1/0 در تغییر است. به‌طور کلی هر سه سازند مورد مطالعه دارای کروژنی از نوع II و III هستند؛ در اغلب نمونه‌های مورد مطالعه کروژن از نوع مولد نفت ـ گاز است و مقادیر شاخص هیدروژن آنها (HI) در محدودة 300-150 قرار دارد. سازندهای مورد مطالعه از لحاظ میزان پختگی کروژن نابالغ بوده و به‌طور غالب در انتهای دیاژنز (قبل از پنجرة نفت‌زایی) قرار دارند. بنابراین این سازندها از لحاظ پتانسیل هیدروکربن‌زایی ضعیف بوده و فاقد هرگونه کروژن ذاتی مناسب جهت تولید هیدروکربن به صورت محلی هستند. بررسی بلوغ حرارتی سازندهای گدوان، فهلیان و سورمه در میدان پارس جنوبی بر اساس مدل‌سازی تاریخچة تدفین نیز حاکی از آن است که سازندهای مذکور در عمق تدفین لازم جهت بلوغ حرارتی و تولید هیدروکربن قرار نگرفته‌اند. این نتیجه‌گیری با مقادیر Tmax به‌دست آمده از پیرولیز نمونه‌های مورد بررسی نیز تأیید می‌شود.

کلیدواژه‌ها

سنگ منشأ احتمالی؛ بلوغ حرارتی؛ آنالیز پیرولیز راک ـ اول؛ شاخص هیدروژن؛ پنجره نفتی؛ تاریخچه تدفین

مراجع