تحلیل عوامل جدایی‎گزینی اجتماعی-فضایی در شهر اصفهان

جغرافیا و توسعه فضای شهری

مقاله 4، دوره 6، شماره 2 - شماره پیاپی 11، اسفند 1398، صفحه 71-88   

نوع مقاله: پژوهشی-مطالعه موردی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/gusd.v6i2.69168

نویسندگان

محمود قلعه نویی^{* 1}؛ سارا ثابت²

¹دانشیار طراحی شهری، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران

²کارشناس ارشد طراحی شهری، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران

چکیده

جدایی‎گزینی باعث پیدایش آشوب های شهری و چالش میان گروه‌های اقلیت می‌شود. نظریه «حق به شهر» هنجاری جهت کاهش گسست‎های شهری است. هدف پژوهش حاضر تبیین میزان و شدت جدایی‎گزینی اجتماعی-فضایی در شهر اصفهان است. این پژوهش از روش کمی کمک گرفته است و با استفاده از فرمول دونکن و نرم افزار جی.آی.اس و با شاخص‌های شغل، مهاجرت و سواد، به شناسایی میزان جدایی‎گزینی اجتماعی-فضایی و محل‎های بروز آن در شهر پرداخته است. جدایی‎گزینی متغیری وابسته به طرد اجتماعی است و سنجش آن از طریق طرد اجتماعی انجام می‎شود. برای این سنجش از شاخص‎های اقتصادی (شغل)، فرهنگی (زبان) و سیاسی (تمایلات سیاسی) و نیز شاخص‎های جایگزین استفاده می‎شود. در پژوهش حاضر این سنجش با استفاده از آمار سرشماری سال 85 و 90 مرکز آمار و در مقیاس حوزه بلوک در محدوده رسمی شهر اصفهان انجام گرفته است. نتایج نشان می‌دهد که پارامترهایی چون بی‌سوادی، بیکاری و مهاجرت از عوامل جدایی‎گزینی در برخی محلات (همچون طوقچی، خیابان لاله، زینبیه و عاشق اصفهانی) است و همچنین ساکنان ده ساله و بیشتر در مرکز شهر و محلات ثروتمندتر مستقر هستند. در گام بعدی از روش قیاس استفاده شده است و نتایج به دست آمده از فرمول دونکن با مطالعه مشابه در پاریس مقایسه شده است. نتایج حاکی است که شهر اصفهان ساختار فضایی نسبتا منسجمی دارد و در نسبت با پاریس کمتر دچار گسست اجتماعی-فضایی است. گام سوم پیشنهاد استراتژی‎های طراحی شهری است که با توجه به وضعیت گسست اجتماعی-فضایی اصفهان ماهیتی پیش‎گیرانه دارند و در راستای کاهش جدایی‎گزینی در شهر عمل می‎کنند.

کلیدواژه‌ها

جدایی‎گزینی اجتماعی-فضایی؛ چندپارگی‎شهری؛ حق به شهر؛ طرد اجتماعی؛ شهر اصفهان

مراجع