توسعه یک شاخص ترکیبی چندمتغیره بر پایه تحلیل مؤلفه مبنا برای ارزیابی خشکسالیهای آب – هواشناختی در جنوبشرق ایران (مطالعه موردی: حوضه سد پیشین) | ||
| جغرافیا و مخاطرات محیطی | ||
| مقاله 4، دوره 4، شماره 3 - شماره پیاپی 15، 1394، صفحه 91-112 اصل مقاله (1.03 M) | ||
| نوع مقاله: پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/geo.v4i3.31626 | ||
| نویسنده | ||
| حمید نظری پور* | ||
| دانشگاه تحصیلات تکمیلی صنعتی و فناوری پیشرفته کرمان | ||
| چکیده | ||
| خشکسالی یک ناهنجاری اقلیمی است که با کمبود (نبود) بارش و مُهیایی منابع آب در پهنه جغرافیایی بزرگ پیوند داشته و در طول دوره قابلتوجهی از زمان گسترش مییابد که میتواند بخشهای مختلف از زندگی و محیطزیست را متأثر سازد. نمایههای زیادی برای پایش شرایط خشکسالی توسعه یافتهاند. گسترش فضایی، زمانی و شدت (سختی) خشکسالی با استفاده از این شاخصها مشخص میگردد. در این بررسی، یک شاخص ترکیبی برای ارزیابی خشکسالیهای تلفیقی (آب- هواشناختی) در جنوبشرق ایران توسعه داده شده است. شاخص ترکیبی بهطور جامع همه اشکال فیزیکی خشکسالی (هواشناختی، آبشناختی و کشاورزی) را از طریق انتخاب متغیرهای مرتبط به هر نوع خشکسالی شامل میشود. در این بررسی، ارزشهای روزانه شاخص خشکسالی مؤثر و شاخص خشکسالی جریان رودخانهای تحت یک تحلیل مؤلفه مبنا قرارگرفته و بر اساس مؤلفه نخست آن، ارزش شاخص ترکیبی واحد به دست آمده است. دوره مورد بررسی از سال آبی 61-1360 تا 90- 1389 شمسی و سرآغاز سال آبی نیز از ماه مهر تعیین گردیده است. بر اساس نتایج شاخص ترکیبی، یک دوره بزرگ خشکسالی از سال آبی 79-1378 الی 85-1384 در جنوبشرق ایران حاکم بوده است که شدت آن در سال آبی 83-1382 فوقالعاده زیاد بوده است. توزیع فضایی بارش ایران در این هنگام نیز آشکار میسازد که در فصلهای پاییز و زمستان مقدار دریافتی بارش در منطقه جنوبشرق ایران بسیار ناچیز بوده است. روششناسی شاخص ترکیبی خشکسالی، یک رویکرد عینی و واضح برای توصیف شدت خشکسالیهای تلفیقی فراهم میکند. شاخص مزبور بهخوبی قادر به نمایش رفتار خشکسالیهای آب- هواشناختی محدوده مورد مطالعه بوده و بهعنوان شاخص ترکیبی جدید برای پایش و ارزیابی خشکسالی منطقهای توصیه میگردد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| خشکسالی آب- هواشناختی؛ شاخص ترکیبی خشکسالی؛ تحلیل مؤلفه مبنا؛ حوضه سد پیشین؛ جنوبشرق ایران | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 2,637 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,322 |
||