تقاطع جنسیت و خانواده: فهم جنسیتی از فرایند تشکیل و گسست خانواده

علوم اجتماعی دانشگاه فردوسی مشهد

مقاله 6، دوره 16، شماره 2 - شماره پیاپی 34، اسفند 1398، صفحه 212-177   

نوع مقاله: پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/jss.v16i2.83283

نویسنده

سمیه عرب خراسانی^*

پژوهشگر مقیم پژوهشکده زن و خانواده، تهران،ایران

چکیده

جدایی از مناظر متفاوتی می‌تواند محل ‌بحث باشد و از آن جمله منظر نهاد خانواده و ساختار جنسیت است. نهاد خانواده مکان بازنمایی و بازتولید ساختار جنسیت است؛ ساختاری که امروزه در معرض تحولات معنایی عمیقی قرار دارد. زنان و مردان در وضعیت درک متفاوتی در برابر تحولات جنسیتی پاسخ می­دهند. هدف این پژوهش، بررسی نحوة مشارکت ساختار جنسیت، نهاد خانواده و تفاوت جنسیتی کنشگران نسبت به این دو عامل با استفاده از نظریة داده­بنیاد (رویکرد سیستماتیک) است. این امر براساس تجربة زنان و مردان تهرانی با تجربة حداقل یک‌ بار ازدواج و جدایی صورت گرفت که براساس روش نمونه‌گیری نظری و فرایند اشباع نظری به 22 مشارکت‌کننده ختم شد. نتیجة این بررسی به مقولة هسته تصادم ساختار جنسیت و نهاد خانواده منجر شد. تصادم ساختار جنسیت و خانواده حاصل شرایط علّی چون ناکارآمدشدن هویت نهادی، شرایط مداخله­گری چون ­مشکل ترازو و مشکل مترجم، شرایط زمینه­ای چون کاهش مقدس به تجربه و راهبردهایی چون خواهش گسترش فضای زیست است و در نهایت در سه دسته پیامد مشترک(انتخاب غیرقطعی)، زنانه(نگارش ادبیات جدید) و مردانه(واگذاری انتخاب به سرنوشت) است. نتایج این پژوهش بیانگر آن است که در کنار نقش عاملان اجتماعی، نهاد خانواده و ساختار جنسیت نیز در پدیدة جدایی مؤثرند که ابعاد این مشارکت در این پژوهش به نحو مقدماتی معرفی ‌شده است و به بررسی‌های عمیق­ و دقیق بعدی نیاز دارد.

کلیدواژه‌ها

ازدواج؛ طلاق؛ جنسیت؛ داده‌بنیاد؛ نهاد؛ ساختار

مراجع