بررسی کانی‌ سازی اپی‌ ترمال سولفیداسیون متوسط آنومالی 4 کانسار گلوجه (شمال زنجان)، بر اساس خصوصیات کانه‌ نگاری، دگرسانی و ژئوشیمی سیال کانه‌ ساز

زمین شناسی اقتصادی

مقاله 2، دوره 6، شماره 1 - شماره پیاپی 10، مرداد 1393، صفحه 1-22   

نوع مقاله: علمی- پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/econg.v6i1.38302

نویسندگان

بهزاد مهرابی؛ نفیسه چقانه^* ؛ ابراهیم طالع فاضل

خوارزمی

چکیده

کانی‌سازی فلزات‌پایه (مس، سرب و روی) و گرانبها (نقره±طلا) آنومالی 4 کانسار گلوجه با میزبان سنگهای آتشفشانی و نیمه‌نفوذی ائوسن-الیگوسن در بخش مرکزی پهنه طارم- هشتجین رخ‌داده است. سنگهای آتشفشانی، آتشفشانی- تخریبی و نیمه‌نفوذی با ترکیب بازیک تا حدواسط متشکل از آندزیت، آندزیت‌بازالت، تراکی‌آندزیت، داسیت و توف‌ها دارای بیشترین فراوانی در منطقه بوده که دارای خصوصیات سری ساب‌آلکالن تا کالک‌آلکالن غنی از پتاسیم هستند. کانی‌سازی در منطقه با عیار متوسط طلا ( 0/15 ppm )، نقره (%0/24)، مس (%0/6)، روی (%4) و سرب (%6)، در دو رگه کوارتز- سولفیدی اصلی (A و B) دارای امتداد شمال‌غرب- جنوب‌شرقی با ساخت و بافتهای نواری‌، برشی، رگه- رگه‌چه‌ای و پرکننده فضای‌خالی و محتوای سولفیدی 5 تا %60 متشکل از کانه‌های اصلی گالن، اسفالریت، کالکوپیریت و پیریت صورت گرفته است. مطالعات SEM، حاکی از وجود مقادیر نقره (0/47 تا wt. % 0/66) و کادمیم (0/33 تا wt. % 0/72) در ساختمان گالن‌ و آهن
( wt.% FeS 0/23) در ترکیب اسفالریت است. دگرسانیهای گرمابی فیلیک (کوارتز- سریسیت- پیریت)، آرژیلیک حدواسط (کوارتز- ایلیت/ مسکویت) و سیلیسیک، دگرسانیهای همراه کانی‌سازی بوده که در آن به‌ترتیب زوج عناصر کادمیم- روی (0/86)، کادمیم- سرب (0/82)، سرب- نقره (0/80)، طلا- نقره (0/75)، سرب- روی (0/70) و کادمیم- بیسموت (0/74) دارای بیشترین همبستگی ژئوشیمیایی در رگه‌های کوارتز- سولفیدی کانه‌دار هستند.
مطالعه میانبارهای سیال دو فازی مایع و بخار رگه‌های کانه‌دار، حاکی از تغییرات دمای همگن‌شدن میانبار به فاز مایع (Thlv→l)، بین 223 تا C°287 و شوری 6/5 تا 17 درصد معادل ‌نمک ‌طعام (در میزبان کوارتز) و دمای همگن‌شدن 175 تا C°244 و شوری 1/5 تا 12 درصد معادل ‌نمک‌ طعام (در میزبان اسفالریت) است. تغییرات دمای اولین نقطه ذوب‌یخ (Tfm) در میانبارهای سیال میزبان اسفالریت رگه کوارتز- سولفیدی کانه‌دار، بین 23- تا C°18- در سامانه NaCl–H2O است.
در آنومالی 4 کانسار گلوجه، خصوصیاتی نظیر ساخت و بافتهای رگه‌ای- برشی و نواری، حضور کانیهای دگرسان ایلیت/ مسکویت به‌همراه فراوانی کانه‌های گالن، اسفالریت و مقادیر کم کالکوپیریت و تنانتیت، دما و شوری متوسط تا پایین سیال کانه‌ساز، عمق کم کانی‌سازی و ترکیب آهن‌دار اسفالریت‌های منطقه، دارای شباهت با کانسارهای رگه‌ای اپی‌ترمال نقره و فلزات‌پایه سولفید متوسط (IS) است که احتمالاً می‌تواند با ذخایر پورفیری مس- طلا در عمق مرتبط باشد.

کلیدواژه‌ها

فلزات ‌پایه و گرانبها؛ دگرسانی گرمابی؛ ژئوشیمی؛ سیالات درگیر؛ اپی‌ترمال سولفیداسیون متوسط (IS)؛ گلوجه

مراجع