مدل سازی بلوغ حرارتی و ارزیابی ژئوشیمیایی سازند کشف‌رود در کپه داغ شرقی، شمال شرق ایران

رخساره‌های رسوبی

مقاله 6، دوره 11، شماره 1، شهریور 1397، صفحه 91-112   

نوع مقاله: مقالات پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/sed.facies.v11i1.64555

نویسندگان

حسین سعادتی¹؛ بهرام علیزاده^{* 2}؛ الهام ترهنده³؛ مهراب رشیدی²

¹دانشکاه شهید چمران اهواز

²دانشگاه شهید چمران اهواز

³گروه زمین شناسی، دانشگاه تهران

چکیده

سازند کشف­ رود به کمک روش­ ژئوشیمیایی دارای پتانسیل هیدروکربوری نسبتاً خوب تا ضعیف ارزیابی می­گردد. داده­‌های راک ایول کروژن­­‌های نوع II و مخلوط II-III و بلوغ حرارتی انتهای مرحله پنجره نفتی تا کاندنسیت ـ گاز تر را نشان می­دهند. برای مدل­سازی بلوغ حرارتی، زون­‌های I2، I4 و I6  در چاه B (کپه­داغ پیش ­ژرفا) و زون­‌های I1، I3 و I5 در چاه E (کپه ­داغ چین ­خورده) به عنوان لایه­‌های سنگ منشأ سازند کشف ­رود معرفی شدند. زون­‌های چاه B از 167 تا 107 میلیون سال پیش وارد پنجره نفتی، از 115 تا 72 میلیون سال پیش وارد اوج اصلی زایش نفت و از 90 تا 45 میلیون سال پیش وارد زون گاز تر شده­‌اند. زون­‌های I4 و I6 (عمیق­ترین زون) بیشینه بلوغ حرارتی 5/2 تا 2% انعکاس ویترینایت (VRo) با °C 200<-192 و زون I2 (کم‌عمق‌ترین زون) کمینه بلوغ حرارتی 58/1% و دمای °C 171 را در الیگوسن پیشین تحمل کرده­‌اند. جریان حرارتی بالا در طول ریفت­‌زایی به همراه باقی‌مانده ضخامت سازند کشف ­رود باعث زایش سریع هیدروکربور در زون I6  شده است. این در حالی است که به واسطه چین­ خوردگی وکاهش دما (°C 175-130) هیدروکربورزایی متوقف شده است. زون­‌های چاه E از زمان 110 تا 83 میلیون سال پیش وارد پنجره نفت‌­زایی و از 90 تا30 میلیون سال پیش وارد اوج اصلی زایش نفت شده‌­اند. زون­های I3 و I5 بیشینه بلوغ حرارتی 4/1تا 1/1% VRo و دمای°C  155-135 را در الیگوسن پیشین تحمل کرده­‌اند در حالی که زون I1 به اوج زایش نفت (95/0% VRo و دمای °C  128) رسیده است. در حال حاضر به واسطه بالاآمدگی، چین­‌خوردگی و کاهش دما به °C 95-63، هیدروکربور­زایی متوقف شده است. در نهایت به دلیل سپری شدن مرحله اصلی زایش هیدروکربور در کپه­ داغ پیش ­ژرفا و توقف هیدروکربورزایی به واسطه بالاآمدگی در کپه ­داغ چپن­ خورده و پیش­ ژرفا، تشکیل تله­‌های ساختمانی بر اثر چین­ خوردگی الیگوسن پیشین تأثیری در تجمعات هیدروکربوری کپه­ داغ شرقی نداشته و باید زمی ن‌ریختارهای دیرینه به عنوان اهداف اکتشافی در منطقه کپه­ داغ شرقی در الویت قرار گیرند. 

کلیدواژه‌ها

سازند کشف رود؛ کپه داغ شرقی؛ مدل سازی بلوغ حرارتی

مراجع