لیلی و مجنون قاسمی گنابادی و مقایسه با لیلی و مجنون های برجستة سدة نهم

جُستارهای نوین ادبی

مقاله 5، دوره 43، شماره 4، 1389، صفحه 169-203   

نوع مقاله: مقالۀ پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/jls.v43i4.10193

نویسنده

زهرا اختیاری^*

چکیده

قاسمی گنابادی (وفات 982) از نظیره گویان خوب نظامی است که از او هشت مثنوی در دست است. وی مثنوی لیلی ومجنون را دوبار سرود و سرایش دوم را به سال 976 به نام شاهزاده سام میرزا صفوی اختصاص داد. قاسمی علاوه بر زیبایی های ادبی و زبانی، با ابتکارات خاصِّ خویش در برخی صحنه ها بر زیبایی و جاذبة داستان افزوده است. در این مقاله، پس از معرفی منظومة لیلی ومجنون قاسمی و نقد نسخ آن، به مقایسة تشابه ها و اختلاف های این منظومه، با سه روایت دیگر سدة نهم، یعنی روایت های جامی، هاتفی و مکتبی، پرداخته شده است. قاسمی در مثنوی خویش نوآوری هایی کرده که در دیگر روایت ها دیده نمی شود؛ به طورمثال، به هنگام مکتب رفتن عرایس، می گوید: آن دو در عید برای استاد هدیه نمی بردند تا مثل دیگر کودکان تعطیل نشوند و تعطیلات را به مکتب بیایند. در روایت قاسمی، لیلی و مجنون قبل از مرگ به وصال می رسند و با هم جان می‌سپارند؛ نکته ای که در دیگر نظیره های مورد بررسی وجود ندارد. از برجستگی-های روایت قاسمی، براعت استهلال پرمعنایی است که در این منظومه آمده و از این جهت روایت قاسمی و جامی را بر نظایر خویش برتری بخشیده است.
کلیدواژه ها: لیلی ومجنون، نسخه ها، قاسمی گنابادی، جامی، مکتبی، هاتفی و مقایسه.

کلیدواژه‌ها

لیلی ومجنون؛ نسخه ها؛ قاسمی گنابادی؛ جامی؛ مکتبی؛ هاتفی و مقایسه

مراجع