کانی‌ شناسی، شیمی مگنتیت و منشأ کانسار آهن کورکورا-1 (شرق تکاب)

زمین شناسی اقتصادی

مقاله 6، دوره 6، شماره 2 - شماره پیاپی 11، دی 1393، صفحه 355-374   

نوع مقاله: علمی- پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/econg.v6i2.22650

نویسندگان

محمد معانی جو^* ؛ رحیمه سالمی

بوعلی سینا

چکیده

کانسار آهن کورکورا-1 در شرق شهرستان تکاب استان آذربایجان غربی و در زون آتشفشانی ارومیه- دختر قرار گرفته است. واحدهای رخنمون‌یافته منطقه مورد مطالعه شامل سنگهای آتشفشانی کالک‌آلکالن با ترکیب غالب ریولیت، آندزیت، داسیت و سنگهای کربناتی سازند قم است که به علت نفوذ سنگهای آذرین درونی با ترکیب دیوریت تا گرانودیوریت و کوارتز دیوریت در مجموعه فوق، ضمن ایجاد دگرگونی همبری و متاسوماتیسم، موجب تشکیل کانیهای اکتینولیت، تالک، کلریت، فلوگوپیت، کوارتز، اپیدوت و مرمر در نزدیکی کانسنگ شده است. منطقه مورد مطالعه شامل یک زون اسکارنی، یک زون دگرگونی و کانسنگ آهن است. کانیهای کانسنگ در کانسار کورکورا-1، شامل مگنتیت با Ti پایین (04/0 تا 2/0 درصد وزنی)، آپاتیت به مقدار بسیار اندک (به‌عنوان کانی فرعی)، کانیهای سولفیدی از جمله پیریت و کالکوپیریت است. کانیهایی از جمله کالکوسیت، مالاکیت، آزوریت، کوولیت، هماتیت و گوتیت در اثر فرآیندهای هوازدگی و سوپرژن شکل گرفته‌اند. کانیهای زون اسکارنی شامل گارنت، پیروکسن، کلسیت ثانویه، اپیدوت و کلریت است و زون دگرگونی نیز شامل مرمرهای منطقه است. دگرسانیهای سرسیتی، سیلیسی، کلسیتی، کلریتی-اپیدوتی، آرژیلی، پروپلیتی و اکتینولیتی از دگرسانیهای مهم در این کانسار است. وسعت دگرسانی کلریتی- اپیدوتی و کلسیتی در کانسنگ و پروپیلیتی در سنگهای آتشفشانی منطقه بیشتر از سایر دگرسانیهاست. نتایج مطالعات EPMA1 در 30 نقطه از کانیهای مگنتیت و هماتیت کانسار کورکورا-1 نشان می دهد که مقدار عناصرTi و V کم (به‌طور میانگین و به‌ترتیب 004/0 و 002/0 درصد وزنی) و Mn و Al (به طور میانگین به‌ترتیب 33/0 و 32/5 درصد وزنی) بالاست. پس نمونه‌ها در نمودارهای تمایز کننده کانسار‌های آهن در محدوده اسکارن قرار می‌گیرند. Mn بالا در نمونه‌های کانسار، نشانگر جانشینی Fe+2 توسط Mn+2 در شبکه مگنتیت است. عناصر V، Mn، Ti و Zn همبستگی مثبت و عناصر Ni، Ca، Si ,P، Mg، Cu، Al و Cr همبستگی منفی را با Fe نشان می دهد. آنالیز گوتیت‌های کورکورا-1 میزان 5/2 تا 4% وزنی SiO2، میانگین 76% وزنی Fe، میانگین ppm 110% وزنی Ni و بدون Ti و Cr را در ساختار خود نشان می‌دهد. شواهد مینرالوگرافی و ژئوشیمیایی کانسنگ، رخداد آهن در همبری کربنات‌ها و شواهد کانیهای اسکارنی، گواه بر منشأاسکارنی در کانسار کورکورا-1 است.

کلیدواژه‌ها

کانی شناسی؛ شیمی مگنتیت؛ کانسار آهن؛ اسکارن؛ کورکورا-1؛ تکاب

مراجع