گفتمان وجودگرایی در تفسیر قرآن و شرح روایات

علوم قرآن و حدیث

مقاله 3، دوره 52، شماره 1 - شماره پیاپی 104، خرداد 1399، صفحه 49-72   

نوع مقاله: پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/naqhs.v52i1.76415

نویسندگان

حمید حمیدیان¹؛ احمد زارع زردینی¹؛ فخرالسادات علوی²؛ مریم امینی^{* 3}

¹استادیار دانشگاه میبد

²استادیار دانشگاه میبد

³دانشجوی دکتری دانشگاه میبد

چکیده

از مباحث تفسیرشناسی در روزگار کنونی، شناخت ویژگی تفاسیر در اعصار مختلف است که با عناوینی همچون سبک، گرایش، مکتب و یا جریان تفسیری شناخته می‌شود. تفسیرپژوهان کنونی اذعان به تحول اساسی ایجادشده در سبک تفسیر نویسی قرآن و شرح روایات در قرن اخیر دارند و از آن با عنوان کلی «تفسیر عصری» سخن می‌گویند؛ اما در توصیف این عنوان به کلیاتی بسنده نموده‌اند. پژوهش حاضر به ارائه گفتمان وجودگرایی به‌عنوان یکی از جریانات قدرتمند تفسیر متون دینی در عصر کنونی می‌پردازد. ازاین‌رو، پس از تعریف گفتمان و فلسفه وجودگرایی به شناخت و تحلیل گفتمان حاکم بر تفاسیر قرآن و شروح احادیث در عصر کنونی اشاره‌شده است و می‌توان زایش و بالندگی سبک یا گرایش وجودگرایی را در شرح متون اسلامی مشاهده نمود، شواهد این امر عبارت‌اند از: تحولات فهم آیات و روایات در عصر کنونی نسبت به گذشته، تحلیل موضوعات تفاسیر موضوعی نگاشته شده در عصر حاضر، گرایش به سمت تدبرگرایی در فهم متون دینی، تحول در روش‌های تبلیغ و ترویج آموزه‌های قرآن و حدیث و درنهایت تحول در موضوعات پرسش و پاسخ‌های دینی.

کلیدواژه‌ها

تفسیر پژوهی؛ تفسیر عصری؛ شرح حدیث؛ گفتمان؛ وجودگرایی (اگزیستانسیالیسم)؛ گرایش تفسیری وجودگرایانه

مراجع