پالینوستراتیگرافی، آب و هوا و محیط دیرینه سازند دلیچای در برش چینه‌شناسی بشم (البرز شرقی)

رخساره‌های رسوبی

مقاله 1، دوره 13، شماره 1 - شماره پیاپی 24، شهریور 1399، صفحه 1-21   

نوع مقاله: مقالات پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/sed.facies.v13i1.87380

نویسندگان

افسانه ده بزرگی^* ؛ سعیده سنماری

دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره) قزوین

چکیده

توالی کاملی از سازند دلیچای در برش چینه‌شناسی بشم در البرز شرقی مورد مطالعه قرار گرفت. این مجموعه حاوی پالینومورف‌ها‌ی متنوع با حفظ‌شدگی نسبتاً خوب بوده که سیست‌های داینوفلاژله و میوسپورها (اسپور و پولن‌ها) از اجزای غالب آن است. اسپور قارچ و اکریتارک‌ها با فراوانی کمتر، از دیگر اجزای این پالینوفلورا هستند. نهشته‌های ژوراسیک میانی در این برش متشکل از مارن، سنگ آهک رسی و مقدار کمی از میان لایه‌های سنگ آهک چرتی است. در گردنه بشم سازند دلیچای به طور ناپیوسته روی سازند شمشک قرار گرفته و به طور پیوسته و هم‌شیب توسط سنگ آهک‌های ضخیم سازند لار پوشیده شده است. بر اساس گسترش زمانی داینوفلاژله‌های کلیدی سه پالینوزون Cribroperidinium crispum Total Range Biozone (باژوسین پسین)، Dichadogonyaulax sellwoodii Interval Biozone (باتونین ـ کالووین پیشین)، Ctenidodinium continuum Interval Biozone (کالووین پیشین ـ میانی) معرّفی شد. به علاوه با توجه به حضور داینوسیست‌های شاخص مانند Mendicodinium groenlandicum و Systematophora areolata در قسمت‌های بالایی برش مطالعه شده سن سازند دلیچای در این برش چینه‌شناسی، باژوسین پسین ـ کالووین پسین تشخیص داده شده است که با سن تعیین شده توسط آمونیت‌ها در همین برش مطابقت دارد. پالینوزون‌های ارائه شده نیز، با پالینوزون‌های ژوراسیک میانی در شمال‌غربی اروپا و مناطق همجوار آن انطباق دارد. داده‌های پالینولوژی حکایت از غلبه یک محیط دریایی نسبتاً کم‌عمق و کم‌اکسیژن دارد که در فواصلی از پایین به سمت بالای برش چینه‌شناسی با افزایش نسبی در عمق حوضه همراه بوده است. به علاوه بر اساس داده‌های موجود، آب و هوایی معتدل تا گرم برای سازند دلیچای در برش چینه‌شناسی بشم پیشنهاد شد.

کلیدواژه‌ها

پالینوستراتیگرافی؛ آب و هوای دیرینه؛ ژوراسیک میانی؛ محیط دیرینه؛ البرز شرقی؛ سازند دلیچای

مراجع