تفسیر توالی دیاژنتیکی و ژئوشیمی سازند پروده (ژوراسیک میانی) در بلوک طبس، شرق ایران مرکزی

رخساره‌های رسوبی

مقاله 8، دوره 13، شماره 1 - شماره پیاپی 24، شهریور 1399، صفحه 126-146   

نوع مقاله: مقالات پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/sed.facies.v13i2.88355

نویسندگان

وصال یحیی شیبانی¹؛ سید رضا موسوی حرمی^{* 2}؛ اسداله محبوبی²؛ محمد خانه‌باد³

¹دانشجوی دکتری گرایش رسوب شناسی، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، پردیس بین المللی دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

²استاد گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

³استادیار گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

چکیده

سازند پروده از نهشته‌های ژوراسیک میانی به عنوان اولین سازند از گروه مگو پس از رخداد سیمرین میانی در بلوک طبس، شرق ایران مرکزی، برجای گذاشته شده است. به منظور تفسیر توالی دیاژنزی و تاریخچة پس از رسوب‌گذاری سنگ‌های کربناته این سازند، دو برش مزینو و کلشانه با ضخامت‌های 69 و 54.9 متر در بلوک طبس، مورد مطالعه قرار گرفته است. فرآیندهای دیاژنزی مؤثر بر این سنگ‌ها شامل میکریتی شدن، سیمانی شدن، نئومورفیسم، فشردگی، شکستگی و پرشدگی رگه‌ها، سیلیسی شدن، پیریتی شدن، دولومیتی شدن و هماتیتی شدن است. روند مثبت تغییرات نمودارهای آهن در برابر منگنز، آهن در برابر سدیم و همچنین پایین بودن نسبتSr/Mn  در نمونه­های مورد مطالعه و رابطه خطی معکوس آن با مقادیر Mn نشان­دهنده بیشترین تأثیر دیاژنز متئوریک و تا اندازه­ای دیاژنز تدفینی در این سازند است. همچنین تغییرات ((wt)1000*Sr/Ca) در برابر Mn نشانگر باز بـودن سیسـتم دیـاژنتیکی و ترسیم نمودار Sr/Na در برابر Mn، ترکیب نزدیک به نمونه‌های کربناته و آب و هوای مناطق نیمه‌گرمسیری ـ معتدل عهد حاضر است و با نقشه‌های جغرافیای دیرینه ژوراسیک میانی نیز هم‌خوانی دارد. بر اساس شواهد پتروگرافی و آنالیز عنصری، توالی پاراژنزی سنگ آهک‌های سازند پروده در چهار محیط دریایی، آب شیرین، تدفینی و بالاآمدگی تفسیر و طی سه مرحله ائوژنز، مزوژنز و تلوژنز، رسوبات را تحت تأثیر قرار داده‌اند.

کلیدواژه‌ها

سازند پروده؛ ژئوشیمی؛ دیاژنز؛ ژوراسیک میانی؛ بلوک طبس

مراجع