مبانی مشترک اصول فقه و هرمنوتیک کلاسیک در فهم متن

فقه و اصول (Fiqh va uṣūl)

مقاله 2، دوره 48، شماره 2 - شماره پیاپی 105، تابستان 1395، صفحه 9-28   

نوع مقاله: پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/fiqh.v48i25.34533

نویسندگان

علیرضا آزاد¹؛ تکتم آزاد^{* 2}؛ فاطمه لعل روشن³

¹استایار دانشگاه فردوسی مشهد

²مدرس حوزه جامعه المصطفی العالمیه مشهد

³عضو هیأت علمی مؤسسه علمی-تحقیقی مدرسه علمیه نرجس (س) مشهد

چکیده

یکی از مسائل مهم علوم دینی و علوم انسانی، فهم معنای متن است. هرمنوتیک یکی از شاخه‌های علوم انسانی است که به بح‍‍ث در مبانی نظری تفسیر و فهم متن می‌پردازد. علم اصول فقه نیز هدف مشابهی را دنبال می‌کند زیرا وظیفه‌ی آن، استنباط حکم شرعی از متون و منابع دینی است و از این روست که اصولیان - در بحث الفاظ - ناگزیر به کشف قواعد فهم متون هستند.
با توجه به زمینه‌های مشترکی که میان این دو رشته علمی وجود دارد، مطالعه تطبیقی میان آن‌ها ضروری به نظر می‌رسد تا با شناخت مبانی مشترک، بتوانیم از اصول و موازین متقن فهم متن درک بهتری داشته باشیم.
از آنجا که در میان شاخه‌های هرمنوتیک، هرمنوتیک کلاسیک نزدیکی بیشتری با اصول فقه دارد، در این پژوهش که به شیوه توصیفی-تحلیلی همراه با گردآوری اطلاعات اسنادی و کتابخانه‌ای انجام گرفته است،‌ به بررسی مبانی مشترک میان اصول فقه و هرمنوتیک کلاسیک پرداخته شده است و از این رهگذر شش مبنای مشترک میان آن دو تبیین گردیده است؛ 1. مؤلف محوری 2. معیارگرایی 3. عینیت‌گرایی و تعین معنا 4. امکان عبور از موانع تاریخی فهم (أصاله عدم النقل) 5. تبعیت از قواعد عام فهم 6- پرهیز از تأثیر پیش‌فرض‌ها.

کلیدواژه‌ها

اصول فقه؛ هرمنوتیک کلاسیک؛ فهم متن؛ نیت مؤلف

مراجع