پردازش مفهوم هیدروپلیتیک

فصلنامه آب و توسعه پایدار

مقاله 4، دوره 6، شماره 2 - شماره پیاپی 13، پاییز 1398، صفحه 15-26   

نوع مقاله: مفهومی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/jwsd.v6i2.75117

نویسندگان

حسین مختاری هشی^{* 1}؛ مراد کاویانی راد²

¹دانشگاه اصفهان

²دانشگاه خوارزمی

چکیده

مصرف آب به‌واسطه رشد فزایندۀ جمعیت، گسترش شهرنشینی، توسعۀ بخش‌های کشاورزی و صنعت، دگرگونی‌های اقلیمی، تغییر الگوی بارش، ناکارآمدی سامانه توزیع و الگوی مصرف آب، موجب پیشی گرفتن مصرف آب بر حجم موجودی(رو و زیرزمینی) در بسیاری از بخش‌های جهان شده است. این وضعیت موجب بروز طیفی از مناسبات قدرت از همکاری تا رقابت میان کشورها و ذی‌نفعان واقع در حوضه‌های آبی مشترک و در مقیاس‌های فراملی و فروملی شده است. در این‌میان، کشورهای واقع بر نوار خشک جهان، وضعیت نگران‏‌کننده‌‏تری دارند. یافته‌ها گویای آن هستند که بحران آب دیرگاهی است که آغاز شده و در آینده نیز فزایندگی و گستردگی بیشتری خواهد داشت. در این میان، دانش جغرافیای سیاسی در قالب گرایش هیدروپلیتیک این وضعیت را در طیفی از مناسبات قدرت واحدهای سیاسی- فضایی از مقیاس فروملی تا جهانی (از همکاری تا هماوردی) واکاوی می‌کند. آب به مرور زمان، هرچه بیشتر به‌عنوان موضوعی ژئوپلیتیک در حوزه مسائل سیاسی و امنیتی در کانون مناسبات قدرت و سیاستگذاری‌ها قرار می‌گیرد و جُستار بحران آب، از این پس، یکی از مسائل مهم در همۀ رویکردهای توسعه‌ای، امنیتی و رفاهی بسیاری از کشورها به‌ویژه کشورهای واقع بر کمربند خشک جهان خواهد بود. بر بنیاد رویکرد هیدروپلیتیک، در آینده قلمروسازی واحدهای سیاسی- فضایی سرشتی آب پایه خواهد داشت که این مهم نیز از راه همزیستی و تعامل ممکن است. ‌

کلیدواژه‌ها

ژئوپلیتیک؛ هیدروپلیتیک؛ بحران آب؛ تغییر اقلیم؛ رودخانه‌های بین‌المللی

مراجع