تحلیل توزیع فضایی کاربری‌های خدمات عمومی شهری در نواحی شهر بوشهر

جغرافیاوتوسعه ناحیه ای

مقاله 7، دوره 14، شماره 2 - شماره پیاپی 27، اسفند 1395، صفحه 129-153   

نوع مقاله: علمی- پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/geography.v14i2.52945

نویسنده

جهانگیر حیدری^*

دانشگاه خلیج فارس

چکیده

اهداف: یکی از اصول توسعۀ پایدار شهری، دستیابی عادلانۀ عموم شهروندان به خدمات شهری موردنیاز است و اصولاً این مهم زمانی محقّق می‌شود که اراضی و منابع مختلف شهری، به‌طور برابر میان واحدهای فضایی و اجتماعی شهر تخصیص یابد؛ موضوعی که تاکنون در اغلب شهرهای ما عینیت بیرونی نداشته و ازاین‌رو توزیع نامتناسب خدمات و تسهیلات عمومی در سطح محلاّت و نواحی شهرها یکی از نمادهای بارز ناپایداری شهری قلمداد می‌شود. هدف کلّی این پژوهش، بررسی و تحلیل وضع موجود توزیع فضایی کاربری‌های اساسی خدمات شهری نواحی
شش‌گانۀ شهر بوشهر براساس جمعیت، مساحت و سرانۀ کاربری‌های مذکور با استفاده از مدل‌ها و روش‌های مناسب می‌باشد.
روش: تحقیق حاضر از نوع توصیفی ـ تحلیلی است که از خدمات عمومی 6 ناحیۀ شهر بوشهر صورت پذیرفته است. داده‌ها و اطلاعات موردنیاز از منابع کتابخانه‌ای به‌ویژه از طرح جامع و تفصیلی شهر بوشهر جمع‌آوری شده است. جهت بررسی، تحلیل و مقایسۀ توزیع کاربری‌های خدماتی موردنظر، سه مدل امتیاز استانداردشده، ضریب مکانی و ویکور به تفکیک و سپس به‌صورت ترکیبی برای رتبه‌بندی آنها در سطح نواحی به‌کار گرفته شده است.
یافته‌ها/نتایج: نتایج نهایی پژوهش نشان می‌دهد که براساس تمامی روش‌ها، خدمات عمومی به‌طور عادلانه در بین نواحی شهر بوشهر توزیع نشده است و در بین 6 ناحیه، ناحیۀ 2 با کمترین جمعیت ساکن نسبت به سایر نواحی، از بیشترین خدمات شهری برخوردار می‌باشد. ازجمله مهم‌ترین دلایل تمرکز خدمات در ناحیۀ 2 را می‏توان منطبق‌بودن بخشی از این ناحیه با بخش مرکزی تجاری شهر دانست.
نتیجه‌گیری: از نتایج ناموزونی در توزیع خدمات در 6 ناحیۀ بوشهر، انجام سفرهای درون‌شهری گاهی شدید به‌سوی نواحی برخوردار می‌باشد. ازاین‌رو لازم است در مدیریت و برنامه‌ریزی شهری به مقولۀ عدالت فضایی در توزیع خدمات اساسی شهری، به مؤلّفۀ مهم جمعیت و نیازهای آن توجّه ویژه به‌عمل آید.

کلیدواژه‌ها

توزیع فضایی خدمات؛ ضریب مکانی؛ مدل استانداردشده؛ مدل ویکور؛ شهر بوشهر

مراجع