بررسی تأثیر جهت نامشروع در صحت و فساد معاملات

فقه و اصول (Fiqh va uṣūl)

مقاله 2، دوره 49، شماره 4 - شماره پیاپی 111، زمستان 1396، صفحه 69-88   

نوع مقاله: پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/jfu.v49i4.24467

نویسندگان

ابوالفضل علیشاهی قلعه جوقی^{* 1}؛ معصومه حمیدی²

¹دانشیار گروه الهیات دانشگاه یاسوج

²دانش آموخته کارشناسی ارشد فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشگاه یاسوج

چکیده

یکی از مسائل مهم فقهی و حقوقی در خصوص معاملات، بحث از تأثیر جهت نامشروع در صحت یا بطلان معامله است. جهت نامشروع به علت غایی معامله‌ای گفته می‌شود که به تضییع حق الناس یا حق الله می‌انجامد. در این نوشتار تلاش شده است با جداسازی میان انواع جهات نامشروع و نیز توجه به عناوین قصدی و غیر قصدی در معاملات، طرحی کلی از جهات نامشروع ارائه شود که مصادیق مختلف آن را در بر گیرد و جایگاه انواع معاملات دارای جهت نامشروع در آن مشخص گردد. به نظر می‌رسد در معاملات دارای جهت نامشروع، تنها معاملاتی که صرفاً تضییع حق الناس را به دنبال دارند غیر نافذ و دیگر معاملات به دلیل صدق عنوان «اعانه بر اثم و عدوان» و نیز محذور «ما وقع لم یقصد و ما قصد لم یقع» باطل هستند.

کلیدواژه‌ها

معامله؛ صحت؛ فساد؛ جهت نامشروع؛ حق الله؛ حق الناس

مراجع