تحلیل عوامل مؤثّر بر تنوّع بخشی اقتصاد غیرکشاورزی و اثرات آن بر پایداری سکونتگاه‌های روستایی(مطالعۀ موردی: بخش سرولایت شهرستان نیشابور)

جغرافیاوتوسعه ناحیه ای

مقاله 7، دوره 15، شماره 1 - شماره پیاپی 28، شهریور 1396، صفحه 237-258   

نوع مقاله: علمی- پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/geography.v15i1.59424

نویسندگان

مهناز رهبری^* ؛ ناصر شفیعی ثابت؛ زینب رضایی

دانشگاه شهید بهشتی

چکیده

اهداف: تحقیق حاضر بر آن است تا عوامل بسترساز بخش غیرکشاورزی در ابعاد نظام محیطی، اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و کالبدی و اثرات آن بر پایداری سکونتگاه‌های روستایی در دهستان سرولایت شهرستان نیشابور را بررسی و تجزیه‏و‌تحلیل کند.
روش: این پژوهش با استفاده از روش توصیفی ـ تحلیلی و با بهره‌گیری از شیوۀ پیمایشی (پرسش‌نامه) در قالب 5 مؤلّفۀ زمینه‌ساز اشتغال غیرکشاورزی (محیطی، اجتماعی، اقتصادی، کالبدی و سیاسی) و تأثیرات آن بر توسعۀ سکونتگاه‌های روستایی بخش سرولایت شهرستان نیشابور با استفاده از آزمون‌های آماری T تک‏نمونه‌ای، تااوبی کندال و رگرسیون چندگانه انجام گرفته است. تعداد روستاهای موردبررسی براساس میزان جمعیت (روستاهای بالای 50 خانوار) تعداد 13 روستا به‌صورت تصادفی انتخاب شدند که براساس فرمول کوکران، حجم نمونه 324 خانوار تعیین شد.
یافته‌ها/نتایج: یافته‌های حاصل از مطالعۀ میدانی نشان می‌دهد به‌غیر از مؤلّفه‌های نظام‌های محیطی و کالبدی که شرایط مساعدی را به‌جهت ایجاد و گسترش مشاغل غیرکشاورزی در بخش موردمطالعه نشان داده است، دیگر مؤلّفه‌های زمینه‌ساز اجتماعی، اقتصادی و سیاسی به‌گونه‌ای نبوده است که زمینه را جهت ایجاد و گسترش مشاغل غیرکشاورزی فراهم آورد.
نتیجه‌گیری: مساعدنبودن مؤلّفه‌های زمینه‌ساز ایجاد و توسعۀ بخش غیرکشاورزی، به‌ویژه مؤلّفه‌های اجتماعی، اقتصادی و سیاسی موجبات جابه‌جایی‌های گستردۀ روستایی ـ شهری، به‌ویژه نیروهای جوان و تحصیل‌کرده به شهرستان نیشابور و دیگر شهرهای استان و به‌دنبال آن، ازدست‌رفتن فرصت‌های اقتصادی به‌ویژه در بخش کشاورزی را فراهم آورده و منجر به ناپایداری سکونتگاه‌های روستایی در ناحیۀ موردمطالعه شده است.

کلیدواژه‌ها

تنوّع بخشی اقتصاد؛ اشتغال غیرکشاورزی؛ پایداری سکونتگاه‌های روستایی؛ بخش سرولایت شهرستان نیشابور

مراجع