سنجش تاب آوری شهرهای ایرانی- اسلامی (نمونۀ موردی: شهر تبریز)

جغرافیاوتوسعه ناحیه ای

مقاله 7، دوره 15، شماره 2 - شماره پیاپی 29، اسفند 1396، صفحه 149-172   

نوع مقاله: علمی- پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/geography.v15i2.55680

نویسندگان

محمد حسن یزدانی^* ؛ اصغر پاشازاده

دانشگاه محقق اردبیلی

چکیده

اهداف: هدف این پژوهش، سنجش میزان تاب‌آوری شهرهای ایرانی- اسلامی با بررسی موردی شهر تبریز و رتبه‌بندی مناطق شهری تبریز دربرابر مخاطرات محیطی با توجه به ابعاد تاب‌آوری شهرهای اسلامی است.
روش: روش پژوهش، توصیفی- تحلیلی و مبتنیبر منابع اسنادی و پرسش‌نامه‌ای است. کارشناسان و خبرگان شاغل در شهرداری‌های ده‌گانة شهر تبریز جامعة آماری تحقیق را تشکیل می‌دهند. به روش نمونه‌گیری ساده و هدفمند، 74 پرسش‌نامه تکمیل شد و با استفاده از نرم‌افزارهای اکسل، اس‌.پی.‌اس.‌اس (آزمون همبستگی پیرسون)، اکسپرت چویس (روش تحلیل سلسله‌مراتبی) و با بهره‌گیری از مدل تصمیم‌گیری چندمعیارة ویکور، وضعیت تاب‌آوری شهر ایرانی- اسلامی تبریز و مناطق شهری آن مشخص شدند.
یافته‌ها/ نتایج: با توجه به یافته‌های پژوهش، میزان تاب‌آوری شهر تبریز 43/4 به‌دست آمده است که پایین‌تر از حد متوسط است. یافته‌های پژوهش در مدل ویکور نشان می‌دهند که منطقة شهرداری یک با امتیاز 000/0 بالاترین مقدار تاب‌آوری معیار‌های شهرهای ایرانی- اسلامی را در بین مناطق شهرداری شهر تبریز دارد. همچنین، ضریب همبستگی پیرسون نشان داد که ارتباط معکوسی بین بعد معنوی با سایر ابعاد تاب‌آوری (اجتماعی، نهادی و کالبدی) وجود دارد.
نتیجه‌گیری: با توجه به رتبه‌بندی مناطق شهری تبریز درخصوص تاب‌آوری، می‌توان نتیجه گرفت که در بعد کالبدی، مناطق با ساخت‌وساز جدیدتر و از روی برنامه تاب‌آور هستند؛ درحالی‌که در بعد معنوی، مناطق قدیمی و دارای بافت فرسوده با مردمان بومی و با اعتقادات بیشتر به آموزه‌های دینی، تاب‌آور هستند.

کلیدواژه‌ها

تاب آوری شهری؛ مناطق شهری؛ شهرهای اسلامی؛ شهر تبریز؛ مدل ویکور

مراجع