فرآیندهای پتروژنتیکی، شرایط تبلور و ماهیت ماگماتیسم لمپروفیرهای اسپسارتیتی کالک‌ آلکالن الیگوسن زیرین منطقه کال‌ کافی (شرق انارک، استان اصفهان)

زمین شناسی اقتصادی

مقاله 6، دوره 9، شماره 2 - شماره پیاپی 17، آبان 1396، صفحه 375-395   

نوع مقاله: علمی- پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/econg.v9i2.47493

نویسندگان

قدرت ترابی^* ؛ غلام حسین نظری

اصفهان

چکیده

دایک‌ها و استوک‌های لمپروفیری الیگوسن در منطقه کال‌کافی (ایران مرکزی، غرب بلوک یزد)، سنگ‌های ولکانیک ائوسن و سایر واحدهای قدیمی‌تر همچون سنگ آهک‌های کرتاسه را قطع کرده‌اند. این لمپروفیرها دارای فنوکریست‌های هورنبلند (مگنزیوهاستینگزیت)، پیروکسن (دیوپسید) و پلاژیوکلاز (لابرادوریت تا بیتونیت) در یک ماتریکس دانه‌ ریز تا دانه‌ متوسط شامل همان کانی‌ها و آپاتیت، مگنتیت، اپیدوت و کلریت هستند. زونینگ نوسانی فنوکریست‌های کلینوپیروکسن و گستره تدریجی مقادیر Al2O3 (34/1 تا 49/5 درصد وزنی) و TiO2 (37/0 تا 83/0 درصد وزنی) آنها، بیانگر تبلور این کانی‌ها در حین صعود، همراه با تغییرات فشار است. با توجه به نتایج بررسی‌های پتروگرافی، نوع و ترکیب شیمیایی کانی‌های سازنده این لمپروفیرها، می‌توان آنها را اسپسارتیت‌های کالک‌آلکالن نامید. نتایج آنالیز عناصر کمیاب فنوکریست‌های آمفیبول، پیروکسن و پلاژیوکلاز با استفاده از دستگاه LA-ICP-MS نشان می‌دهد که آمفیبول‌ها بیشترین و پلاژیوکلازها کمترین مقدار عناصر نادر خاکی را دارند. ترموبارومتری آمفیبول وپیروکسن‌های موجود در لمپروفیرهای کال‌کافی به‌ترتیب دمای میانگین 886 و 1150 درجه سانتی‌گراد و فشار 5/1تا 0/3 و 2 تا 5 کیلوبار را نشان می‌دهند. فشارهای به‌دست آمده اعماق 7 تا 17 کیلومتر را برای تبلور کلینوپیروکسن‌ها و 6 تا 11 کیلومتر را برای تبلور آمفیبول‌ها مشخص می‌کنند. دمای تعادل زوج کانی همزیست آمفیبول – پلاژیوکلاز به‌طور متوسط 860 درجه سانتی‌گراد به‌دست آمده است. ویژگیهای ژئوشیمیایی کانی‌های سازنده لمپروفیرهای کال‌کافی نشان می‌دهد که ماگمای سازنده این سنگ‌ها در محیط تکتونوماگمایی مرتبط با فرورانش ایجاد‌شده و محصول ذوب یک اسپینل لرزولیت گوشته لیتوسفری بوده است.

کلیدواژه‌ها

اسپسارتیت؛ لمپروفیر؛ کالک‌آلکالن؛ الیگوسن؛ کال‌کافی؛ ایران مرکزی

مراجع