تحلیل الگوهای گردشی مؤثر بر بارش های رگباری ناحیۀ کوهپایه ای داخلی ایران | ||
| جغرافیاوتوسعه ناحیه ای | ||
| مقاله 6، دوره 16، شماره 1 - شماره پیاپی 30، شهریور 1397، صفحه 137-163 اصل مقاله (2.79 M) | ||
| نوع مقاله: علمی- پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/geography.v16i1.65102 | ||
| نویسندگان | ||
| محسن فنودی* 1؛ کمال امیدوار1؛ احمد مزیدی1؛ رضا دوستان2 | ||
| 1دانشگاه یزد | ||
| 2دانشگاه فردوسی مشهد | ||
| چکیده | ||
| اهداف: هدف تحقیق، شناسایی الگوهای گردشی سطوح میانی جو بارشهای رگباری در ناحیة کوهپایۀ داخلی ایران است. روش: به منظور فوق، دادههای از 30 سالة (2014-1985) کدهای هواشناسی جهانی 80 تا 99 ایستگاههای همدید سازمان هواشناسی کشور استفاده شد.. بارش رگباری همدید، بارشی است که حداقل در 50 درصد ایستگاهها حادث شود. بنابراین، 80 رگبار مشترک مبنای شناسایی الگوهای جوی است که با روش تحلیل مؤلفة اصلی و خوشه بندی در تراز 700 هکتوپاسکال تعیین شد. یافته ها/ نتایج: از 7 الگوی گردشی به دست آمده در اثر خوشه بندی، بیشترین تعداد روزهای رگباری، از الگوی جوی اول تراز 700 هکتوپاسکال در ماه مارس، آوریل و می (فصل بهار) تبعیت می کند. بیشترین مقادیر بارش این الگو در نواحی غربی و شمال غرب منطقه پدید آمده است. این الگو حاکی از شکل گیری مرکز کم ارتفاع عمیق و قوی بسته در دریای سیاه است که باعث شیو ژئوپتانسیل در منطقه و توسعۀ امواج کژفشار در مناطق شرقی ناوه می شود. بسته بودن مرکز کم ارتفاع (سرد چال) باعث کندی حرکت سامانه های غربی در کوهپایۀ داخلی ایران و ادامة بارشها شد. با بررسی الگوهای گردشی سطح زمین، نواحی غربی و شمال غرب منطقة مطالعه شده در این الگو، تحت تأثیر پرفشار 1025 هکتوپاسکال غرب اروپا و نواحی شرقی منطقه تحت تأثیر مرکز کم فشار قرار دارد. در این الگو وجود پشتة قوی در شمال دریای مدیترانه و سرد چال در شرق دریای سیاه، باعث تقویت وضعیت کژفشار در سطح زیرین جو شده است. بنابراین، با توجه به همگرایی زیاد در تراز پایین، مهیا بودن شرایط برای صعود و تاوایی مثبت بالا و واگرایی در تراز میانی جو، بارشهای رگباری مناسبی (بیش از 40 میلیمتر)، عمدتاً در نواحی شمال غرب منطقه می ریزد. در این الگو، زبانه های پر فشار، رطوبت را از دریای خزر به شمال غرب و غرب منطقه منتقل کرده و نقش حرکت چرخندی سیستم جنوب غربی در تقویت رطوبت از دریای عرب و خلیج فارس به منطقه مشهود است. نتیجه گیری: بارشهای رگباری مرتبط با سرد چال یا مرکز کم ارتفاع عمیق در لایه های فوقانی جو است. همچنین، وجود پشتۀ قوی غرب اروپا و ریزش هوای سرد عرض بالا باعث تقویت مرکز فرابار در تراز پایین شده و زبانه های آن، جریانات شمالی و تزریق رطوبت خزری را به نواحی غربی منطقۀ مطالعه شده موجب می شود. همچنین، روزهای رگباری کوهپایۀ داخلی مرتبط با سیستم کم فشار جنوب و جنوب غربی و همگرایی سطوح پایین است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| بارش رگباری؛ الگو های گردشی؛ تحلیل مولفه اصلی و خوشه بندی؛ کوهپایه داخلی ایران | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1,786 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 915 |
||