افق های کانه دار، رخساره های کانسنگ، کانی شناسی، ژئوشیمی و الگوی تشکیل کانسار سولفید توده ای آتشفشان زاد (VMS) باریت- سرب- مس ورندان، جنوب غرب قمصر

زمین شناسی اقتصادی

مقاله 14، دوره 9، شماره 2 - شماره پیاپی 17، آبان 1396، صفحه 587-616   

نوع مقاله: علمی- پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/econg.v9i2.45447

نویسندگان

فایق هاشمی^* ؛ فردین موسیوند؛ مهدی رضائی کهخائی

صنعتی شاهرود

چکیده

کانسار باریت- سرب- مس ورندان در جنوب غرب قمصر و درکمان ماگمایی ارومیه- دختر واقع شده است. توالی میزبان کانسار از پایین به بالا شامل سه واحد: 1- واحد توف ‌سیلیسی خاکستری تا سبز، توف برش، توف بلوری و آندزیت، 2- واحد آهک نومولیتی سفید تا خاکستری رنگ، توف آهکی، شیل و مارنو و 3 - واحد توف برش و لیتیک توف بلوری است. کانه زایی در کانسار ورندان به‌صورت چهار زیرافق کانه دار و در واحد 1 رخ داده است. پنج رخساره متمایز شده در این کانسار شامل: 1- رگه- رگه‌چه ای، 2- مجموعه های برشی دهانه ای، 3- توده ای، 4- لایه ای- نواری (تناوب نوارهای غنی از باریت و غنی از گالن) و 5- ژاسپر سرخ رنگ هماتیت دار و رسوبات گرمابی- برون‌دمی آهن و منگنزدار و سولفیدی هستند. بافت ماده معدنی اغلب شامل توده ای، نیمه توده ای، نواری، لامینه، رگه- رگه‌چه‌ای و دانه پراکنده است. کانی های اولیه اصلی در ماده معدنی به‌ترتیب شامل باریت، گالن، کالکوپیریت، پیریت، اسفالریت، تتراهدریت، مگنتیت، پیرولوزیت و بورنیت وکانی‌های ثانویه شامل مس طبیعی، کوپریت، کوولیت، دیژنیت، گوتیت، مالاکیت و هماتیت هستند. کانی‌های باطله اغلب شامل کلریت، سریسیت، کوارتز و کلسیت هستند. دگرسانی عمده در سنگ دیواره از نوع کلریتی وکوارتز- سریسیتی است. در کانسار ورندان برای تعیین نوع کانسنگ، نسبت مقدار Cu/Zn به‌صورت میانگین برای کانسنگ باریتی سولفیدی در زیرافق اول، دوم و سوم به‌ترتیب برابر80/1، 12/0، 08/11 است که در زیرافق های اول و سوم در محدوده کانسنگ زرد و در زیرافق دوم در محدوده کانسنگ سیاه واقع می شوند. بر اساس بررسی‌های انجام‌شده، به‌نظرمی رسد کانسار ورندان در اثر فعالیت های آتشفشانی- برون‌دمی زیردریایی در یک حوضه کششی درون کمانی به‌صورت سولفید توده ای آتشفشان زاد نوع کروکو نهشته شده است.

کلیدواژه‌ها

باریت- سرب- مس؛ سولفید توده ای آتشفشان زاد؛ کروکو؛ ورندان؛ ژئوشیمی؛ کانی شناسی؛ قمصر

مراجع