ارزیابی توانمندی‌های ژئومورفوتوریستی میراث‌های‌ ژئومورفیک با رویکرد توسعۀ اقتصادی و پایداری محیط (مورد: چشمه‌های باداب سورت)

جغرافیاوتوسعه ناحیه ای

مقاله 3، دوره 16، شماره 2 - شماره پیاپی 31، اسفند 1397، صفحه 51-71   

نوع مقاله: علمی- پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/geography.v16i2.48486

نویسندگان

امیر صفاری^{* 1}؛ سعید رحیمی‌ هرآبادی¹؛ هادی کریمی¹؛ محمد علیزاده²

¹دانشگاه خوارزمی

²دانشگاه علامه طباطبائی

چکیده

 اهداف: رویکرد اصلی دانش ژئوتوریسم و ژئومورفوتوریسم رویکردی‌ است توسعه ­گرا، حفاظتی و علمی در ارزیابی توانمندی میراث‌های ژئومورفیک که امروزه با گسترش مطالعات خود زیرشاخه‌های متعددی از قبیل ژئودایورسیتی (تنوع)، ژئوکانسرویشن (حفاظت‌)، ژئواینترپرتیشن(تفسیر) و غیره را در این شاخه از علوم زمین و همسوگری آن با سیستم‌های گردشگری پدیدار ساخته است که هدف تمامی آن‌ها  پایداری و توسعة ناحیه‌ای در عرصه‌های زیست­محیطی، اقتصادی- اجتماعی جامعۀ انسانی به ویژه جامعۀ بومی است. بر این اساس، هدف نوشتار حاضر را ارزیابی توانمندی‌های میراث زمین و در نهایت دستیابی به ارتقای علمی، توسعۀ ناحیه‌ای و حفاظت از میراث‌های ژئومورفیک در منطقه مورد مطالعه تشکیل می‌دهد.  
روش: از نظر روش شناسی نوشتار حاضر می‌کوشد به کمک مدلی تلفیقی از مدل‌های رایج ارزیابی توانمندی‌های ژئومورفوسایت‌ها و پیمایش های میدانی به بررسی جامعی از ادراک میراث زمین بپردازد. ساختار این مدل مبتنی بر معیارها و مؤلفه‌های تاثیرگذار (با امتیاز 10- 0) متناسب با رفتارشناسی چشمه‌های باداب‌سورت، قابلیت‌های این سایت را مبتنی بر سه موضوع کلان 1- دانش‌افزایی ژئومورفولوژی؛ 2- زیرساخت‌‎های گردشگری و 3- حفاظت میراث زمین مورد ارزیابی قرار گرفت تا بر اساس الگوی پیشنهادی بتوان به طور سازماندهی ­شده، در بهره ­برداری از این نوع میراث قدم برداشت.
یافته‌ها/ نتایج: یافته‌های حاصل از ارزیابی‎های میدانی، مطالعات دفتری، تحلیل نقشه وغیره از منطقه بیانگر استعداد بالای ابعاد علمی و دانش ژئومورفولوژی با کسب مجموع امتیاز5/51 (از حداکثر60) است. در مقابل زیرساخت‌های گردشگری با کسب مجموع امتیاز 5/25 (از حداکثر70) و موضوع حفاظت با کسب مجموع امتیاز 5/27 نمره (از حداکثر70) در حال حاضر مراحل ابتدایی خود را می‎گذراند. قابل ذکر است مجموع امتیازات از جمع­بندی نمره‌های اخذشده در بازدید میدانی و دفتری از معیارهای طراحی شده بدست آمد.
نتیجه­ گیری: نتایج نهایی از ارزیابی صورت ­گرفته نمایان گر توانمندی­های بالای علمی در کنار ضعف زیرساختی از نوع بهره برداری و حفاظتی است که عدم  برنامه ­ریزی در منطقۀ مورد مطالعه در این عرصه را به نمایش می­ گذارد.  این در حالی است که جامعۀ بومی به­ ویژه روستاها (از جمله روستای اروست مجاور باداب سورت) قادر است با بهره برداری سازمان­ یافته به کمک رویکردهای علمی، آگاهانه و احداث زیرساخت‌های گردشگری نه چندان پرهزینه (سرویس بهداشتی عمومی، خانه‌های دوم روستایی، تابلوهای راهنما، بروشور و غیره) توسعۀ پایدار روستاها و نواحی را به­ ویژه در زمینۀ اشتغال­زایی و تثبیت جمعیت روستایی به ارمغان آورد.

کلیدواژه‌ها

کلیدواژه‌ها: ژئومورفوتوریسم؛ ژئومورفوسایت؛ توسعه اقتصادی؛ حفاظت میراث زمین؛ باداب سورت

مراجع