ارزیابی مخاطرات محیط زیستی در جهت توسعه پایدار در پارک های ملی و مناطق حفاظت شده (مطالعه موردی: پارک ملی و منطقه حفاظت شده دز)

جغرافیا و مخاطرات محیطی

مقاله 3، دوره 8، شماره 1 - شماره پیاپی 29، بهار 1398، صفحه 43-63   

نوع مقاله: پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/geo.v0i0.69860

نویسندگان

ارمغان نیک اندیش¹؛ سولماز دشتی^{* 1}؛ غلامرضا سبزقبائی²

¹دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اهواز

²دانشگاه صنعتی خاتم الانبیاء بهبهان، بهبهان، ایران.

چکیده

مناطق حفاظت‌شده یکی از مهم‌ترین ابزار حفظ تنوع زیستی و خدمات اکوسیستم هستند و لزوم حفظ و بهره­برداری بهینه از منابع آن­ها، ازجمله ضرورت­های توسعۀ پایدار محسوب می­شود. بدین منظور حفاظت و پایش دائمی تغییرات مناطق حفاظت ‌شده که از سرمایه­­های طبیعی ملی هر کشوری محسوب می­شوند، با هدف اتخاذ شیوه­های مدیریتی مناسب و پیش­گیری از ادامه روند عوامل مخرب ضروری است. پارک ملی و منطقه حفاظت ‌شده دز با مساحتی معادل 22013 هکتار یکی از ارزشمندترین و استراتژیک­ترین مناطق چهارگانه تحت حفاظت در کشور می­باشد که در استان خوزستان واقع شده است. پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تحلیل مخاطرات محیط زیستی تهدید کننده منطقه حفاظت شده و پارک ملی دز صورت گرفته است. در این پژوهش بر اساس بازدید میدانی، گزارش وضع موجود و استفاده از تکنیک دلفی، 26 ریسک در قالب دو محیط طبیعی و محیط زیستی (فیزیکوشیمیایی، بیولوژیکی و اقتصادی-اجتماعی و فرهنگی) شناسایی شدند. جهت رتبه­بندی مخاطرات شناسایی شده از روش TOPSIS بر اساس سه شاخص (شدت، احتمال وقوع و حساسیت محیط پذیرنده) استفاده شد. نتایج به دست آمده نشان داد که مخاطره شکار غیر مجاز با ضریب نزدیکی 876811/0 بالاترین ریسک منطقه و ریسک آتش­سوزی عمدی و غیرعمدی با ضریب نزدیکی 180761/0 کم­ترین اولویت را به خود اختصاص دادند. پس از سطح­بندی مخاطرات مشخص شد که بیش­ترین مخاطرات موجود در منطقه در سطح قابل توجه بوده است. درنهایت راهکارهایی در جهت کنترل مخاطرات در منطقه ارائه شد.

کلیدواژه‌ها

ارزیابی مخاطرات؛ منطقه حفاظت شده؛ پارک ملی؛ TOPSIS؛ دز؛ خوزستان

مراجع