ارزیابی میزان آمادگی شهر مشهد در مواجهه با مخاطرات طبیعی با رویکرد تاب آوری شهری

جغرافیا و مخاطرات محیطی

مقاله 6، دوره 8، شماره 1 - شماره پیاپی 29، بهار 1398، صفحه 103-118   

نوع مقاله: پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/geo.v0i0.75289

نویسندگان

محمد لعلی؛ امیدعلی خوارزمی^* ؛ محمد اجزاشکوهی

دانشگاه فردوسی مشهد

چکیده

یکی از مسائل اساسی که در عصر کنونی سکونتگاه­های انسانی بلاخص کلان­شهرها، با وجود جمعیت­ زیاد و تراکم کالبدی با آن مواجه­اند مخاطرات طبیعی و انسان­ساز است که به اشکال مختلف آسیب­های جدی به ساختار آنها وارد می­نماید. راه ­حل اصلی که اندیشمندان مختلف به آن اذعان دارند تاب­آورتر شدن شهرها در مواجهه با بلایا می­باشد و ارزیابی میزان تاب­آوری شهرها اولین گام در این مسیر است. کاهش هزینه­های ناخواسته و پیش­بینی نشده در شهرها و تلاش برای توسعه پایدار ازجمله اهداف این مدل­ است که به اشکال مختلف مطرح می­گردد. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی میزان تاب­آوری شهر مشهد به روش توصیفی – تحلیلی و با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS و EXCEL انجام گرفته است. جامعه مخاطب با توجه به مدل راهبردی استفاده شده در این تحقیق، اساتید دانشگاه، مدیران و کارشناسان خُبره حوزه مدیریت بحران و مدیریت و برنامه­ریزی شهری می­باشند که بر اساس فرمول کوکران 41 نفر از جامعه هدف به صورت تصادفی ساده انتخاب گردید و بر اساس مدل 100 شهر تاب­آور پرسشنامه­های تهیه شده تکمیل و تحلیل شده­اند. نتایج نشان می­­دهد در ارزیابی کلی شهر مشهد در مواجهه با مخاطرات طبیعی تاب­آوری ندارد ولی در پیشران­های تضمین خدمات بهداشت عمومی و ترویج انسجام و مشارکت اجتماعی تاب­آوری در حد متوسط و به­صورت نسبی وجود دارد. ضعف اصلی تاب­آوری شهر مشهد در بُعد اقتصادی و در پیشران تأمین خدمات، معیشت و اشتغال است که بیانگر ضعف مجموعه مدیریت شهری مشهد در برابر بروز مخاطرات طبیعی می­باشد. در پایان نیز راهکارهایی برای ارتقاء تاب­آوری شهری ارائه شده است.
یکی از مسائل اساسی که در عصر کنونی سکونتگاه­های انسانی بلاخص کلان­شهرها، با وجود جمعیت­ زیاد و تراکم کالبدی با آن مواجه­اند مخاطرات طبیعی و انسان­ساز است که به اشکال مختلف آسیب­های جدی به ساختار آنها وارد می­نماید. راه ­حل اصلی که اندیشمندان مختلف به آن اذعان دارند تاب­آورتر شدن شهرها در مواجهه با بلایا می­باشد و ارزیابی میزان تاب­آوری شهرها اولین گام در این مسیر است. کاهش هزینه­های ناخواسته و پیش­بینی نشده در شهرها و تلاش برای توسعه پایدار ازجمله اهداف این مدل­ است که به اشکال مختلف مطرح می­گردد. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی میزان تاب­آوری شهر مشهد به روش توصیفی – تحلیلی و با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS و EXCEL انجام گرفته است. جامعه مخاطب با توجه به مدل راهبردی استفاده شده در این تحقیق، اساتید دانشگاه، مدیران و کارشناسان خُبره حوزه مدیریت بحران و مدیریت و برنامه­ریزی شهری می­باشند که بر اساس فرمول کوکران 41 نفر از جامعه هدف به صورت تصادفی ساده انتخاب گردید و بر اساس مدل 100 شهر تاب­آور پرسشنامه­های تهیه شده تکمیل و تحلیل شده­اند. نتایج نشان می­­دهد در ارزیابی کلی شهر مشهد در مواجهه با مخاطرات طبیعی تاب­آوری ندارد ولی در پیشران­های تضمین خدمات بهداشت عمومی و ترویج انسجام و مشارکت اجتماعی تاب­آوری در حد متوسط و به­صورت نسبی وجود دارد. ضعف اصلی تاب­آوری شهر مشهد در بُعد اقتصادی و در پیشران تأمین خدمات، معیشت و اشتغال است که بیانگر ضعف مجموعه مدیریت شهری مشهد در برابر بروز مخاطرات طبیعی می­باشد. در پایان نیز راهکارهایی برای ارتقاء تاب­آوری شهری ارائه شده است.

کلیدواژه‌ها

تاب آوری شهری؛ مخاطرات طبیعی؛ ارزیابی؛ شهر مشهد؛ 100 شهر تاب آور

مراجع