درنگی در حق استئسار در فقه اسلامی

فقه و اصول (Fiqh va uṣūl)

مقاله 7، دوره 51، شماره 3 - شماره پیاپی 118، پاییز 1398، صفحه 137-157   

نوع مقاله: پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/jfu.v51i4.67969

نویسندگان

حسن غوث^{* 1}؛ محسن رزمی²؛ مصطفی رجائی پور²

¹دانشجو دکتری دانشگاه آزاد اسلامی واحد مشهد

²استادیار دانشگاه آزاد اسلامی واحد مشهد

چکیده

پدیده اسارت مولود جنگ است. اسیر، رزمنده‌ای است که در اثنای تخاصم مسلحانه، به دست نیروهای دشمن می‌افتد. در خصوص احکام و حقوق اسیران پرسشی مهم که کمتر بدان پرداخته شده است، آن است که اسارت یک حق است؟ اگر هست، حق اسیرشونده است یا اسیرگیرنده یا هردو؟ در حقیقت، ما به دنبال احکام پیشینی اسارت هستیم نه پسینی؛ یعنی اساساً آیا فقه اسلامی پدیده‌ای به نام «اسارت» را به رسمیت می‌شناسد؟ حقوق بین الملل معاصر در این خصوص، چه موضعی دارد؟ این نوشتار ضمن بررسی احتمالات مسئله، به این نتیجه رسیده است که «اسارت» برای رزمنده ناتوان، یک حق و برای نیروهای غالب، یک حکم و تکلیف است. منابع احکام، شامل کتاب، سنت، سیره عقلا، همه بر لزوم صیانت جان رزمنده ناتوان از ادامه نبرد، دلالت دارند. کنوانسیون‌های بین المللی نیز بر رعایت همه‌جانبه حقوق اسیران به ویژه حفاظت از جان آنان، تأکید ورزیده‌اند.

کلیدواژه‌ها

اسارت؛ استئسار؛ جنگ؛ جهاد؛ حقوق بشردوستانه؛ بردگی

مراجع