کاربرد اصل مثبت در علم اصول و فقه

فقه و اصول (Fiqh va uṣūl)

مقاله 5، دوره 51، شماره 4 - شماره پیاپی 119، زمستان 1398، صفحه 93-114   

نوع مقاله: پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/jfu.v51i4.66738

نویسندگان

الهام مُعزّی نجف آبادی^{* 1}؛ سید ابوالقاسم نقیبی²

¹دانشجوی دکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشگاه تهران

²دانشیار دانشگاه شهید مطهری

چکیده

اصل مثبت در ادبیات اصولی به استصحابی اطلاق می‌شود که آثار شرعی بر مؤدای آن به واسطه لوازم عقلی و عادی و اتفاقی (مثبتات) مترتب شود. اصولیان متقدم بر شیخ انصاری، مثبتات استصحاب را حجت می‌دانستند؛ اما مشهور اصولیان متأخر از ایشان، قائل به عدم حجیت اصل مثبت شدند. مبتنیی بودن بی‌اعتباری برخی از مسائل اصولی بر عدم اعتبار اصل مثبت و تأثیر این مسائل در فتاوای فقها، نشان از کاربرد وسیع این مسأله دارد. عدم حجیت اصل تأخر حادث و استصحاب عدم ازلی، عدم جواز اموری همانند ترتیب آثار فرد بر استصحاب کلی، ترتیب آثار مقتضا بر استصحاب عدم مانع در قاعده مقتضی و مانع و إثبات موضوع حکم به شکل مقیَّد با استصحاب جزء موضوع، جملگی به عدم حجیت اصل مثبت مربوط است.

کلیدواژه‌ها

اصل مثبت؛ اصل تأخر حادث؛ استصحاب عدم ازلی؛ استصحاب کلی؛ قاعده مقتضی و مانع

مراجع