قلمرو شفاعت در اقسام مجازات

فقه و اصول (Fiqh va uṣūl)

مقاله 6، دوره 51، شماره 4 - شماره پیاپی 119، زمستان 1398، صفحه 115-137   

نوع مقاله: پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/jfu.v51i4.69939

نویسندگان

احمد میرخلیلی¹؛ عباس کلانتری خلیل آباد²؛ حسین دشتی^{* 3}

¹استادیار دانشگاه میبد

²دانشیار دانشگاه میبد

³دانش آموخته دکتری فقه و حقوق جزا دانشگاه میبد

چکیده

شفاعت در اصطلاح به معنای وساطت شخص سوم به نفع شخص خطاکار برای عفو و بخشش و نوعی تلاش برای گذشتن از خطای شخص و ترک مجازات او است. شفاعت در امور کیفری یکی از مباحث مطرح در فقه اسلام است که درباره جواز یا عدم جواز و قلمرو آن در اقسام مجازات اختلاف است. با توجه به سیاست کیفر زدایی و وجود این نهاد در حقوق اسلام، بررسی قلمرو این مسئله با توجه به منابع فقهی اسلام یعنی کتاب و سنت و اجماع و عقل، اهمیت فراوان دارد. در این پژوهش با استفاده از روش کتابخانه‌ای پس از بررسی آیات و روایات مربوط به شفاعت به تعیین قلمرو شفاعت در اقسام مجازات بر مبنای تقسیم جرائم به حق‌الله و حق‌الناس پرداخته‌شده و این نتیجه حاصل‌شده است که در جرائم حق‌الناسی شفاعت نزد صاحب حق هیچ منعی ندارد. در جرائم حق‌اللهی شفاعت جایز نیست اما در جرائم تعزیری که اختیار تعیین آن با حاکم اسلامی است، پذیرش یا عدم پذیرش شفاعت در اختیار حاکم قرار دارد که با توجه به مصلحت و مفسده موجود در آن و مقتضیات زمان و مکان تصمیم‌گیری کند.

کلیدواژه‌ها

شفاعت؛ حق الله؛ حق الناس؛ حد؛ تعزیر

مراجع