بررسی عوامل ساختاری مؤثر در نوآوری در کارآفرینی روستایی (نمونۀ موردمطالعه: شهرستان فاروج)

جغرافیاوتوسعه ناحیه ای

مقاله 3، دوره 17، شماره 2 - شماره پیاپی 33، اسفند 1398، صفحه 67-100   

نوع مقاله: علمی- پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/geography.v17i2.70282

نویسندگان

محمد رضا دربان آستانه؛ حمید شایان^* ؛ علی اکبر عنابستانی؛ حمداله سجاسی قیداری

دانشگاه فردوسی مشهد

چکیده

اهداف: وجود تنگناهای مرتبط با بخش روستایی به‌ویژه ضعف در ارتقای توان اشتغال‌زایی ایجاب می‌کند که تنها راهکار مؤثر در این زمینه، رونق کارآفرینی ازطریق نوآوری باشد؛ بنابراین، هدف از انجام این پژوهش شناخت عوامل مؤثر در نوآوری در کارآفرینی در شهرستان فاروج است تا از این طریق گامی در مسیر توسعۀ مناطق روستایی برداشته شود.
روش: برای رسیدن به هدف تحقیق، از روش تحقیق ترکیبی (توصیفی-تحلیلی) استفاده شده است. جامعۀ آماری همۀ کارآفرینان و نوآوران شهرستان به تعداد 63 نفر بودند که در 10 سال گذشته به‌عنوان افراد خلاق و نوآور در زمینۀ کارآفرینی در استان معرفی شده‌اند. تمام جامعۀ آماری به‌صورت تمام‌شماری در این مطالعه شرکت کردند. برای تحلیل کیفی از دو گروه دیگر شامل 22 استاد خبرۀ دانشگاهی و 21 کارشناس ادارات مرتبط با امور روستایی نیز استفاده شده است. روایی ابزار پژوهش با بهره‌گیری از نظرهای کارشناسان و پایایی آن با ضریب آلفای کرونباخ (898/0= α) تأیید شد. برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها در دو سطح آمار توصیفی و استنباطی از نرم‌افزار SPSS و متناسب با مقیاس متغیرها از آزمون‌های خی دو، فریدمن، تی تک‌نمونه‌ای و تحلیل واریانس استفاده شد.
نتایج/ یافته‌ها: براساس نتایج توصیفی پژوهش مشخص شد که شاخص ویژگی‌های فردی و خانوادگی با آمارۀ 44/3 و شاخص آموزش و پژوهش با آمارۀ 37/3  بیشترین میانگین را به‌عنوان شاخص‌های ساختاری نوآوری روستایی داشتند. نتایج آزمون فریدمن برای مقایسۀ میزان تأثیر و اولویت‌بندی هریک از شاخص‌های مؤثر در نوآوری در کل جامعۀ پاسخگو، نشان‌دهندۀ معنا‌داری آزمون بود؛ درنتیجه، ویژگی‌های فردی و خانوادگی بالاترین اولویت را دارند. همچنین، نتایج آزمون تی تک‌نمونه‌ای مشخص کرد که مقدار تی در تمام شاخص‌ها و متغیر نوآوری روستایی از مقدار متوسط (یعنی 3) بیشتر است و ویژگی‌های فردی یکی از شاخص‌های مهم در نوآوری روستایی است. در انتها براساس نتایج آزمون تحلیل واریانس (آنوا) مشخص شد که بین عوامل مؤثر در نوآوری در فرایند کارآفرینی روستایی تفاوت وجود دارد؛ به‌طوری‌که از نظر اساتید «عوامل فراملی و خارجی»، به عقیدۀ کارشناسان «عوامل فراملی و خارجی» و از نظر نوآوران «عوامل فردی» مهم‌ترین عامل هستند.

کلیدواژه‌ها

کلیدواژه‌ها: عوامل ساختاری؛ ویژگی های فردی؛ نوآوری؛ کارآفرینی روستایی؛ شهرستان فاروج

مراجع