نهضت ترجمه و تأثیر آن بر اعتبار سنجی ظنون

فقه و اصول (Fiqh va uṣūl)

مقاله 1، دوره 52، شماره 2 - شماره پیاپی 121، تابستان 1399، صفحه 9-30   

نوع مقاله: پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/jfu.v52i2.76269

نویسندگان

احمد ابراهیمی زاده^{* 1}؛ علی جلائیان اکبرنیا²؛ محمد میرزایی²

¹دانشجوی دکتری تاریخ و تمدن ملل اسلامی دانشگاه فردوسی مشهد

²استادیار دانشگاه علوم اسلامی رضوی

چکیده

خیزش حاکمان مسلمان برای ترجمه آثار دیگر ملل، در سده‌های اولیه ظهور اسلام به نهضت ترجمه معروف است. تأثیر این پدیده فرهنگی بر اندیشه مسلمانان درخور توجه است و اندیشه فقهی مسلمانان از آن جدا نیست. در فقه بسیاری از ادله استنباط احکام از ظنون به شمار می‌روند و این در حالی است که پیروی از ظنون در قرآن کریم به شدت تقبیح شده است. این تناقض‌نمایی به چالشی در مسیر عمل به ادله استنباط تبدیل شده است. هدف از این نوشتار، شناخت منشأ این تناقض نمایی و کشف راه برون رفت از آن است. این نوشته که به شیوه تاریخی تحلیلی توصیفی و با تکیه بر منابع کتابخانه‌ای فراهم آمده، مدعی است که تناقض‌نمایی یاد شده تحت تأثیر تحول معنایی واژه‌گان علم و ظن در اثر ترجمه علومی چون منطق رخ داده است. تعاریف و دیدگاه‌هایی که با ترجمه به جهان اسلام راه یافته ابتدا از سوی برخی متکلمان اهل سنت در تقابل با اهل حدیث مطرح شده، اما دیدگاه برخی فقیهان شیعه نیز از آن بی‌تأثیر نمانده است.

کلیدواژه‌ها

حجیت ظنون؛ نهضت ترجمه؛ ظن؛ علم؛ رواقیان

مراجع