بررسی های زمین شناسی، کانی شناسی، ژئوشیمیایی و ژئوفیزیکی کانسار پلی متال آق‌ زیارت، شمال ارومیه، شمال غرب پهنه سنندج– سیرجان

زمین شناسی اقتصادی

مقاله 8، دوره 11، شماره 1 - شماره پیاپی 20، 1398، صفحه 169-189   

نوع مقاله: علمی- پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/econg.v11i1.61239

نویسنده

فرهنگ علی یاری^*

دانشگاه صنعتی ارومیه

چکیده

کانسار پلی‌­متال آق‌­زیارت در فاصله 75 کیلومتری شمال ارومیه، شمال­­‌غرب پهنه سنندج- سیرجان قرار دارد. واحدهای سنگی میزبان کانه‌زایی شامل توالی­‌های آتشفشانی- رسوبی دگرگون‌شده با ترکیب گرانیت­ گنایس، آمفیبولیت، شیست و پیروکسنیت به سن نئوپروتروزوئیک تا پالئوزوئیک زیرین است. این واحدها به‌دلیل تزریق توده‌­های نفوذی با ترکیب سینیت، گرانیت و دایک­‌های آپلیتی متعلق به کرتاسه، تحت‌تأثیر دگرسانی گرمابی و کانی‌­سازی طلا (مس±مولیبدن) قرار گرفته‌­اند. دگرسانی­‌های گرمابی غالب شامل دگرسانی­‌های آرژیلیک، سیلیسی و سولفیدی است. کانسنگ­‌ها دارای ژئومتری رگه­ا‌ی و رگچه­‌ای با بافت­‌های جانشینی، دانه‌­پراکنده و شکاف پرکن هستند. کانی­‌شناسی کانسنگ شامل طلای آزاد، پیریت، کالکوپیریت، مولیبدنیت، مگنتیت، گالن، اسفالریت همراه با کانی‌های ثانویه و سوپرژن کالکوسیت، کوولیت، مالاکیت، آزوریت و گوتیت است. همچنین، نتایج بررسی‌های انجام‌شده به‌روش تجزیه ریزکاو الکترونی1 در 50 نقطه از کانی‌های پیریت، کالکوپیریت و مولیبدنیت نشان‌دهنده محتوای بالای گوگرد، مولیبدن، آهن و طلا (به‌ترتیب شامل میانگین 26/41، 33/52، 03/23 و 04/0 wt.%) و مقدار پایین عناصر سرب، تنگستن، مس، روی و آرسنیک (به‌ترتیب شامل میانگین 12/1، 46/0، 19/0، 08/0 و 03/0 wt.%) است. بررسی‌های لیتوژئوشیمیایی انجام‌شده، نشان­‌دهنده همبستگی رتبه‌­ای اسپیرمن مثبت و قوی بین عناصر Co، Ni، Cu، As، Pb و به‌ویژه Mo است. علاوه‌بر این، محاسبات ژئوشیمیایی انجام‌شده به‌روش تحلیل عاملی نشان می‌دهد که عناصر Au، As، Cu، Mo، Ni و Co  در عامل اول، عنصر Cu در عامل دوم و عنصر Zn در عامل سوم قرار می­‌گیرند. بررسی­ شبه­‌مقاطع بارپذیری القائی و مقاومت ویژه ظاهری پروفیل­‌های ژئوفیزیکی، بیانگر گسترش عمقی ناهنجاری‌ها به‌سمت جنوب­ محدوده با الگوی زون‌بندی قائم همانند بیشتر زون‌های دگرسانی است. تلفیق نتایج به‌دست آمده از بررسی‌های زمین‌شناسی که بیانگر عملکرد ماگماتیسم نسبتاً گسترده مرتبط با ساختارهای گسلی کششی متعدد است، با اکتشافات ژئوشیمیایی و ژئوفیزیکی به شناسایی دو منطقه عمده پتانسیل­‌دار در بخش­‌های شمالی و جنوبی محدوده منجرشده است.

کلیدواژه‌ها

: آنالیز الکترون مایکروپروپ؛ ضرایب همبستگی؛ تحلیل فاکتوری؛ IP/RS؛ آق زیارت؛ پهنه سنندج-سیرجان؛ ایران

مراجع